Ο σύλλογος κατέθεσε στοιχεία στην Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας για πιθανές παραλείψεις και  αποκλίσεις της Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας από το θεσμικό της πλαίσιο λειτουργίας κατά την γνωμοδότηση της  ΗΡΩΝ στο Μαντούδι. Επίσης παρέθεσε στοιχειά για έλεγχο στη  διαφάνεια των διαδικασιών αδειοδότησης ρυπογόνων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής.  Αντικείμενο της επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας είναι ο κοινοβουλευτικός έλεγχος επί των ανεξάρτητων διοικητικών αρχών όπως η ΡΑΕ καθώς και επί των μέσων μαζικής ενημέρωσης (ΜΜΕ), καθώς και η επεξεργασία προτάσεων που συμβάλλουν στη διαφάνεια της δημόσιας ζωής. Την επιτροπή προεδρεύει  ο βουλευτής Α. Σταύρου και έχει σαν μέλη ανάμεσα στους άλλους τους κ. Πετσάλνικο, κ. Λ. Κανέλλη, κ. Φ. Κουβελη, κ. Μ. Εβερτ, κ. Α. Μπενακη-Ψαρούδα, κ. Ε. Βενιζελο και κ. Α. Κακλαμάνη. 

Ο σύλλογος υπολόγισε  και επισήμανε στην επιτροπή ότι οι εκπομπές CO2 της προγραμματισμένης μονάδος της ΗΡΩΝ στο Μαντουδι θα αυξήσουν κατά 2.3% τις ετήσιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου της Ελλάδος σε εθνικό επίπεδο. Ο υπολογισμός έγινε χωρίς να συμπεριληφθούν οι εκπομπές άλλων αέριων θερμοκηπίου από αυτή την μονάδα ( NH4, Ν2Ο, SO2, ΝΟx).  Περαιτέρω η τεχνολογία που προτίθεται να χρησιμοποιηθεί στο Μαντούδι  (σε σχέση με άλλες τεχνολογίες) αυξάνει σημαντικά τις εκπομπές υποξειδίου του αζώτου (N2O), του τρίτου σημαντικότερου αεριού θερμοκηπίου.  Η Ελλάδα ήδη έχει σχεδόν εξαντλήσει τα όρια αύξησης εκπομπών για τα οποία έχει αυτοδεσμευτεί  με την υπογραφή των Πρωτοκόλλων του Κιότο.  Η νέα μονάδα στο Μαντουδι θα καταστρατηγήσει αυτούς τους στόχους καθώς και αυτούς του

(1)  Εθνικού Σχεδίου Κατανομής Δικαιωμάτων Εκπομπών  (ΕΣΚΔΕ -2),

(2) του 2ου Εθνικού Προγράμματος για την Κλιματική Αλλαγή  (ΠΥΣ 5/27-2-2003 ΦΕΚ 58Α / 5.3.03),

(3) των μέτρων που ανακοίνωσε ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ  στις 26/3/2007 για μείωση των αερίων θερμοκηπίου  και

(4)  τις υποδείξεις της ΕΕ  στην έκθεση της για την πρόοδο της Ελλάδας σε σχέση με το Κιότο.

 Τα στοιχεία που κατέθεσε ο σύλλογος μας μας στην επιτροπή στηρίχθηκαν στα παρακάτω: 

(1) λίστα κριτηρίων αξιολόγησης που πρέπει να χρησιμοποιηθούν από την ΡΑΕ  σύμφωνα με τη  παράγραφο 1 του άρθρου 3 του νόμου 3468/2006  

(2) στο άρθρο 5 παρ. 1 του νόμου 3468/2006 που απαιτεί  τεκμηρίωση της εφαρμογής των κριτηρίων αξιολόγησης

(3) το άρθρο 6 παρ. 2 (3468/2006) για αξιολόγηση  του κόστους παραγωγής ηλεκτρικής  ενέργειας

Σύμφωνα με πρόσφατη συγκριτική έρευνα του Royal Academy of Engineering  που παραθέσαμε στην επιτροπή  η τεχνολογία που θα χρησιμοποιηθεί στο Μαντούδι δεν είναι η Βέλτιστη Διαθέσιμη από αυτές που χρησιμοποιούνται διεθνώς.  Επίσης η ραγδαία αύξηση των διεθνών τιμών λιθάνθρακα και CO2  (128 US$/ τόνο και €23/ tCO2) σε σχέση με τις διεθνείς τιμές ηλεκτρισμού  κάνουν ασύμφορη την παραγωγή ηλεκτρισμού από την προτεινόμενη μονάδα και κατά συνέπεια την βιωσιμότητα της.

Τέλος επισημάνθηκαν πιθανά προβλήματα διαφάνειας στην διαδικασία αδειοδότησης τέτοιων μονάδων που απορρέουν από  την εφαρμογή (1) της Υπουργικής  Απόφασης Δ6/Φ1/οικ.5707 ΦΕΚ  448 3/4/2007, (2) του νόμου 3468/2006  και (3) του άρθρου 15 της  οδηγίας 96/61/ΕΚ για πρόσβαση στις πληροφορίες και συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία χορήγησης της άδειας

  Η ομάδα ενημέρωσε σχετικά το δήμαρχο Κηρέως και άλλους θεσμικούς φορείς του νομού μας, τους παρέδωσε τα σχετικά στοιχεία και ζήτησε την συνδρομή τους σε αυτή την πρωτοβουλία. 

Το πλήρες κείμενο της καταγελλιας έχει ως εξής

Αγαπητέ Κύριε/α,

 Κοινοβουλευτικός έλεγχος της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας για παραλείψεις και αποκλίσεις από το θεσμικό της ρόλο  και  έλεγχος στην διαφάνεια των διαδικασιών αδειοδότησης ρυπογόνων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής

 Στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων σας για έλεγχο επί των ανεξάρτητων διοικητικών αρχών θα θέλαμε να σας γνωστοποιήσουμε τα παρακάτω στοιχεία σχετικά με την Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) για αξιολόγηση και πιθανή αξιοποίηση τους από την επιτροπή σας.. 

 Η ΡΑΕ συστήθηκε  και λειτουργεί με  βάση τους νόμους ( 2773/22-12-99, και άρθρο 5 του νόμου 2837/2000)  με σκοπό την εναρμόνισης της ελληνικής νομοθεσίας με την Κοινοτική Οδηγία 96/92. Η ΡΑΕ  «εξασφαλίζει με θεσμικό τρόπο συμβατό με τους μηχανισμούς της απελευθερωμένης αγοράς, τους μακροχρόνιους στρατηγικούς στόχους της ενεργειακής πολιτικής και την εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος». Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το νόμο η ΡΑΕ  έχει σαν βασική της αποστολή^[1] ανάμεσα στα αλλά και τα παρακάτω :

• Προστασία του περιβάλλοντος, στο πλαίσιο και των διεθνών υποχρεώσεων της χώρας
• Μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας άρα και των τιμών
• Οικονομικά και ποιοτικά προσιτή ηλεκτρική ενέργεια προς όλους τους καταναλωτές περιλαμβανομένων απομακρυσμένων περιοχών, νησιών κλπ.

Επίσης στους γενικούς στόχους της η ΡΑΕ   αναφέρει εμφατικά ότι επειδή  οι μηχανισμοί της αγοράς και η αγορά λειτουργεί σε βραχυχρόνια λογική δεν μπορούν να επιτύχουν ικανοποιητικά και μακροχρόνια τους στόχους σχετικά με τα ζητήματα δημοσίου συμφέροντος και τη στρατηγική της χώρας. Με αυτή τη λογική και όσα προβλέπει ο νόμος η ΡΑΕ αναλαμβάνει να εξασφαλίσει την αντιμετώπιση αυτών ακριβώς των ζητημάτων(εξωτερικότητες της αγοράς όπως τις ονoμάζει). Δηλαδή, «το περιβάλλον, περιλαμβανομένου του ζητήματος της κλιματικής αλλαγής» και την  «ανάπτυξη κατά προτεραιότητα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας». Στο παραπάνω πλαίσιο η ΡΑΕ  δεσμεύεται ότι  θα εξασφαλίζει «πλήρη και αντικειμενική πληροφόρηση προς όλους».

Στην διάρκεια των ερευνών μας για να αξιολογήσουμε τις περιβαντολογικες συνέπειες  μιας  προγραμματιζόμενης μονάδας ηλεκτροπαραγωγής  στον Δήμο Κηρέως, Ευβοίας, υπέπεσαν στην αντίληψη μας τα παρακάτω σχετικά με την λειτουργία της ΡΑΕ. Παραθέτουμε αυτά τα στοιχεία  προς αξιολόγηση και αξιοποίηση από την επιτροπή σας. Τα στοιχεία αφορούν την  γνωμοδότηση της ΡΑΕ για μια συγκεκριμένη μονάδα, αλλά ίσως να αποτελούν σημαντικό  τεκμήριο για την εκπλήρωση  των θεσμικών καθηκόντων  της ΡΑΕ και προβλημάτων διαφάνειας πού ανακαλύψαμε.

 Συγκεκριμένα η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) συνέταξε κaι απέστειλε στις 16/8/07 στο υπουργείο Ανάπτυξης και ΠΕΧΩΔΕ τη θετική γνωματοδοτηση (με αριθ. 235/2007 τη οποία σας παραθέτουμε) σε σχετική αίτηση της ΗΡΩΝ Θερμοηλεκτρική AE.  Η αίτηση (47674, 21/3/07) που σας τη παραθέτουμε αφορούσε αδειοδότηση μονάδας ηλεκτροπαραγωγής  460 ΜW (με  καύσιμο λιθάνθρακα και μέχρι 10% βιομάζα)  στο Δήμο Κηρέως του Νομού Ευβοίας. Συγκεκριμένα  η ΗΡΩΝ Θερμοηλεκτρική AE  αιτείται να πάρει άδεια παραγωγής ηλεκτρισμού με μονάδα  που θα  λειτουργεί  με λιθάνθρακα ατμοπαραγωγης υψηλό σε πτητικά σαν καύσιμο και   τεχνολογία ‘ρευστοποιημένης κλίνης’ (Circulating  Fluidised Bed, CFB)  που θα προμηθευθεί από τη εταιρεία Foster Wheeler. Συγκεκριμένα ο αιτών δηλώνει ότι η μονάδα αυτή θα είναι ίδια με αυτή που  κατασκευάζει η Foster Wheeler στο Lagisza Πολωνίας. 

 Ένας από τους δεδηλωμένους κύριους στόχους της ΡΑΕ είναι να  εξασφαλίζει την «προστασία του περιβάλλοντος, στο πλαίσιο και των διεθνών υποχρεώσεων της χώρας»( άρθρο 3 παρ. 1β, νόμος 2773/22-12-99)  

Σύμφωνα με  τα τελευταία διαθέσιμα στατιστικά της UNFCC[2]  για την Ελλάδα (δηλαδή 2004)  το 56,2% όλων των αέριων θερμοκηπίου[3] που παράγει η Ελλάδα   προέρχεται από την παραγωγη ενέργειας. Ο τομέας ενέργειας στην Ελλάδα έχει αυξήσει τις εκπομπές αυτών τω αέριων από το έτος βάσης 1990 (όπως προβλέπεται από την  συνθήκη του Κιότο) κατά  +32.8%[4]. Την ίδια στιγμή που η Ευρώπη των 27 έχει μειώσει τις σχετικές εκπομπές την ίδια περίοδο κατά -9%. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΕ[5]  μέχρι το 2010 η Ελλάδα προβλέπετε να  υπερβεί κατά 9.7 ποσοστιαίες μονάδες την προβλεπόμενη από το Κιότο αύξηση (+25% απόφαση 2002/358/ΕΚ) αν δεν πάρει προσθετά μέτρα (εκτιμούμενα πριν η Ελλάδα καταθέσει το ΕΚΣΔΕ-2).

Η εν λόγω μονάδα με τις αισιόδοξες εκτιμήσεις του αιτούντος  θα επιβαρύνει το περιβάλλον  με 2.4 εκατομμύρια τόνους διοξείδιο του άνθρακα (CO2) κάθε χρόνο (0.8t CO2/MWh x 2.967.363 MWh)[6].  Αυτό από μόνο του αποτελεί ετήσια αύξηση κατά 2.3% των  εκπομπών αεριού θερμοκηπίου της Ελλάδος ( και 4% αύξηση των εκπομπών του ενεργειακού τομέα). Ο παραπάνω υπολογισμός έγινε χωρίς να συμπεριλάβουμε τις εκπομπές άλλων αέριων από αυτή την μονάδα ( NH4, Ν2Ο, SO2, ΝΟx).  

Σύμφωνα με το International Energy Agency (ΙΕΑ)[7] και άλλες επιστημονικές μελέτες[8] η τεχνολογία ‘ρευστοποιημένης κλίνης’ (CFB)  που προτίθεται να χρησιμοποιήσει ο αιτών  αυξάνει σημαντικά τις εκπομπές υποξειδίου του αζώτου (N2O), του τρίτου σημαντικότερου αεριού θερμοκηπίου. Το αέριο αυτό (που συμπεριλαμβάνεται στην ΕΣΚΔΕ-2) δεν διασπάται εύκολα και έχει διάρκεια ζωής πάνω από 100 χρόνια.  Συγκεκριμένα, έχει υπολογισθεί ότι σε περιοδο100 χρόνων το  υποξείδιο του αζώτου (N2O)  έχει 296 φορές σοβαρότερες συνέπειες στην υπερθέρμανση του πλανήτη από ότι έχει ίδια ποσότητα διοξειδίου το άνθρακα[9]. Το 2004 οι εκπομπές Ν2Ο στην Ελλάδα ήταν 13.155 χιλιάδες τόνοι (kt CO2 eq)  και υπολογίζεται να  αυξηθούν κατά 6%  το 2010 (δηλαδή 13.956 kt CO2 eq)  αν δεν παρθούν προσθετά μέτρα.

Η Ελλάδα έχει αυτοδεσμευθεί  με το Eθνικο Σχέδιο Κατανομής Δικαιωμάτων Εκπομπών  (ΕΣΚΔΕ -2)  να μειώσει τις εκπομπές CO2 και υποξειδίου του αζώτου (N2O) παίρνοντας προσθετά μέτρα. Συγκεκριμένα,  δεσμεύεται να  εφαρμόσει τις παρακάτω  δράσεις που προβλέπει το 2ο Εθνικό Πρόγραμμα για την Κλιματική Αλλαγή  (ΠΥΣ 5/27-2-2003): (α) διείσδυση του φυσικού αερίου σε όλους τους τομείς τελικής ζήτησης και της ηλεκτροπαραγωγής, συμπεριλαμβανομένης και της συμπαραγωγής και (β) την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για την παραγωγή ηλεκτρισμού (σε ποσοστό 20% μέχρι το 2010). Η τελευταία έκθεση προόδου της ΕΕ για την Ελλάδα σε σχέση με τους στόχους το Κιότο επίσης παροτρύνει παρόμοιες δεσμεύσεις και απομάκρυνση από τις τεχνολογίες λιθάνθρακα.   

 Τα στοιχεία των προβλεπόμενων εκπομπών που παρουσιάζει ο αιτών είναι ακριβώς τα ίδια που εκτιμά η Foster Wheeler[10] για την δίδυμη μονάδα που κατασκευάζει στο Lagisza της Πολωνίας. Αυτά τα στοιχεία δεν μπορεί να είναι ακριβή γιατί (σύμφωνα με τεχνικό έγγραφο της κατασκευάστριας Foster Wheeler[11] ) εξαρτώνται άμεσα από τους παρακάτω τρεις ασταθείς παράγοντες: (1) την ποιότητα του καύσιμου που χρησιμοποιεί η συγκεκριμένη μονάδα , (2) το καύσιμο για το οποίο έχει σχεδιασθεί (design fuel)  και (3) στη χρήση επιπρόσθετων διαδικασιών και εξοπλισμού που αγοράζονται ξεχωριστά από την εταιρεία . Ο αιτών δεν δεσμεύεται σε κανένα από τα παραπάνω και προτίθεται να αγοράσει οικονομικό λιθάνθρακα ανεξαρτήτου ποιότητας από τις διεθνείς αγορές. Η τεχνολογία  ‘ρευστοποιημένης κλίνης’ (CFB)   έχει την δυνατότητα και επιτρέπει στον αιτών να κάνει χρήση στο μέλλον ρυπογόνων καύσιμων χαμηλής ποιότητας όπως ο λιγνίτης (την καύση του οποίου  έχει δεσμευθεί στην ΕΕ να μειώσει η  Ελλάδα).   Είναι χαρακτηριστικό ότι οι εκπομπές ρύπων στο Turow της Πολωνίας (που χρησιμοποιεί τον ίδιο τύπο CFB καυστήρα της Foster Wheeler) αλλά χρησιμοποιεί λιγνίτη, είναι υπερδιπλάσιες αυτών που προβλέπονται για  το Lagisza και ΗΡΩΝ.  Τα στοιχεία ρύπανσης του αιτούντος  θα έπρεπε να ελέγχουν και να επιβεβαιωθούν από την ΡΑΕ πριν δοθεί η θετική γνωματοδοτηση γιατί υπόκεινται σε μεγάλες διακυμάνσεις (ανάλογα με  αλλαγές στην ποιότητα καύσιμου και επιπρόσθετα μέτρα)

 Στην σελίδα 5 της συγκεκριμένης γνωμοδότηση της  (παράγραφο για περιβαντολογικές επιπτώσεις) η ΡΑΕ περιορίζεται σε γενικολογίες και αναμάσημα του νόμου χωρίς να κάνει κάποια τεκμηριωμένη αξιολόγηση (ούτε ‘εξ’ αρχής’ εξέταση) των περιβαντολογικών επιπτώσεων της αιτούμενης μονάδος καθώς και των στοιχείων ρύπανσης που καταθέτει ο  αιτών. Ανεξήγητα,  η ΡΑΕ περιορίζεται σε γενικές συγκρίσεις του λιθάνθρακα με τον κατώτερης καυστικής ικανότητας λιγνίτη, (τη χρήση του οποίου έχει ήδη δεσμευθεί η Ελλάδα να μειώσει στην ΕΕ).    Επίσης κάνει αναφορές σε Ανανεώσιμες Πήγες Ενέργειας, (λες και ο λιθάνθρακας υπάγεται σε αυτή την κατηγόρια) και τα πλεονεκτήματα τους.  Εν περιλειψει, όπως θα διαπιστώσετε και μόνοι σας, η ΡΑΕ δεν κάνει καμία πραγματική και τεκμηριωμένη αξιολόγηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον από την συγκεκριμένη μονάδα, όπως απαιτεί ο θεσμικός της ρόλος . Το άρθρο 5 παρ. 1 του νόμου 3468/2006 απαιτεί όπως  «η γνώμη της Ρ.Α.Ε. συνοδεύεται από έκθεση στην οποία τεκμηριώνεται η εφαρμογή των κριτηρίων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του άρθρου 3». Καμία τεκμηρίωση δεν παρέχεται στη συγκεκριμένη γνωματοδοτηση σε σχέση με το κριτήριο θ (άρθρο 3 παρ1).

 Περαιτέρω η γενικόλογη γνωμοδότηση της ΡΑΕ είναι μονομερής γιατί όλες οι συγκρίσεις περιορίζονται μόνο με καύσιμα χαμηλότερης ποιότητας  όπως ο λιγνίτης και όχι το φυσικό αέριο και ανανεώσιμες πήγες ενέργειας.

Θεσμικός ρόλος της ΡΑΕ είναι η  αξιολόγηση  των συνεπειών στην υγεία των προτεινόμενων δράσεων (σύμφωνα με το άρθρο 3 του νόμου 3468/2006)   

 Είμαστε έκπληκτοι από την γνωμοδότηση της ΡΑΕ που δεν αναφέρεται στις  συνέπειες στην υγειά των κατοίκων όπως θα έπρεπε με την οδηγία 2004/108/ΕΚ  και κριτήρια αξιολόγησης β του άρθρου 3 παρ. 1 του νόμου 3468/2006

Η προτεινόμενοι τεχνολογία  του αιτούντος (δηλ.  καύση ρευστοποιημένης κλίνης CFB)  σύμφωνα με την ΙΕΑ (International Energy Agency)  αυξάνει τον παραγόμενο αριθμό των αιωρούμενων σωματιδίων. Τα παραγόμενα σωματίδια είναι μικρότερα σε μέγεθος (PM2.5 και PM1, ultrafine) από αυτά άλλων διαδικασιών καύσης. Τα μικρότερα σωματίδια (ΡΜ2.5 ή ΡΜ1) εισχωρούν βαθύτερα στους πνεύμονες και θεωρούνται πιο επικίνδυνα για την υγεία.  Συγκεκριμένα έχουν σοβαρές αναπνευστικές και καρδιαγγειακές συνέπειες και ευθύνονται για τη μείωση του προσδόκιμου ζωής κατά οκτώ περίπου μήνες. Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος στη Ελλάδα έχουμε περίπου  5.000 πρόωρους ετησίως από αιρούμενα σωματίδια[12].

Οι λιθάνθρακες περιέχουν χαμηλά επίπεδα ουράνιου και θορίου (Thorium) (φυσικά ραδιενεργά ισότοπα) που όταν εκπέμπονται με την καύση στο περιβάλλον δημιουργούν ραδιενεργή μόλυνση. Σύμφωνα με μια μελέτη[13]   μια μονάδα λιθάνθρακα ισχύος 1,000ΜW μπορεί να εκπέμψει 5,2 τόνους ουράνιο (από τα οποία 34 κιλά είναι το επικίνδυνο Ουράνιο 235) σε ένα χρόνο και 12,8 τόνους θορίου. Οι ραδιενεργές εκπομπές είναι 100 φορές μεγαλύτερες από ότι σε ένα εργοστάσιο πυρηνικής ενέργειας της ίδιας ισχυος⁸ .  Σύμφωνα με μια μελέτη του Υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ Ο λιθάνθρακας περιέχει επίσης ιχνοστοιχεία υδράργυρου[14] που με την καύση μετατρέπονται σε ατμούς υδράργυρου. Υπολογίζεται ότι τα εργοστάσια λιθάνθρακα στη Αμερική παράγουν  5.500 τόνους υδράργυρου κάθε χρονο⁹ . Οι παραγόμενοι ατμοί υδράργυρου είναι ιδιαίτερα νευροτοξικοι και σταδιακά με το χρόνο συσσωρεύονται στη αλυσίδα τροφής και τα υδρόβια οικοσυστήματα.

Ποιες είναι οι εκτιμήσεις της ΡΑΕ για τέτοιου είδους υπαρκτούς κίνδυνους; Δεν τις βρήκαμε πουθενά.

 Η γνωματοδοτηση της ΡΑΕ είναι ελλιπής και μονομερής στα κριτήρια που προβλέπει το άρθρου 3 παρ. 1 του νόμου  3468/2006 σχετικά με τις επιπτώσεις της συγκεκριμένης μονάδας στη υγεία των κατοίκων. Το άρθρο 5 παρ. 1 του νόμου 3468/2006 απαιτεί όπως  «η γνώμη της Ρ.Α.Ε. συνοδεύεται από έκθεση στην οποία τεκμηριώνεται η εφαρμογή των κριτηρίων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του άρθρου 3». Καμία τεκμηρίωση δεν παρέχεται στη συγκεκριμένη γνωματοδοτηση σε σχέση με το κριτήριο β (άρθρο 3 παρ1).

Οι Έλληνες πολίτες θέλουν και δικαιούνται έναν κοινωνικά και ποινικά υπόλογο φορέα που υπεύθυνα με σαφήνεια θα τους ενημέρωση για τους κίνδυνους και την σοβαρότητα των κίνδυνων τέτοιων  μονάδων στην υγεία τους. Δυστυχώς στην διαδικασία αδειοδοτησης δυνητικά επικίνδυνων για την υγειά των πολιτών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής δεν υπάρχει μηχανισμός που να καταλογίζει ποινικές ευθύνες σε ελλιπείς και λανθασμένες γνωμοδοτήσεις.  Η ΡΑΕ όταν δίνει θετικές γνωμοδοτήσεις θα πρέπει ξεκάθαρα να διαβεβαιώνει τους πολίτες και τις εμπλεκόμενες αρμόδιες υπηρεσίες ότι δεν υπάρχουν κίνδυνοι στην υγεία των κατοίκων. Τέτοιες διαβεβαιώσεις δεν υπάρχουν πουθενά στη γνωμοδότηση και ακόμη χειρότερα στην περαιτέρω διαδικασία αδειοδότησης δεν υπάρχει άλλος φορέας που θα εξετάσει άμεσα τις επιπτώσεις στη υγεία.  Από ότι  μπορέσαμε να βρούμε (π.χ. νόμος 2773/22-12-99) η ΡΑΕ δεν είναι ποινικά υπόλογοι για τις συνέπειες  παραλείψεων και λαθών στις  γνωμοδοτήσεις της,      

Η ΡΑΕ  υποχρεούται  να αξιολογήσει το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής  ενέργειας των αιτουμένων

Σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 2 (3468/2006) η ΡΑΕ θα έπρεπε να αξιολογήσει  το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής  ενέργειας του αιτούντος  (μιας και η παραπάνω προτίθεται να λειτουργήσει υβριδικά  με καύσιμα λιθάνθρακα και βιομάζα). Στην γνωματοδοτηση  αρ. 235/2007 δεν υπάρχει καμία κρίση σχετικά με αυτό το κριτήριο.

Η γνωμοδότηση της ΡΑΕ είναι ελλιπής και μονομερής  στα κριτήρια που προβλέπει το άρθρο 6 παρ. 2  του νόμου 3468/2006

 Στρατηγικός στόχος της ΡΑΕ είναι η «μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας άρα και των τιμών» και η «οικονομικά και ποιοτικά προσιτή ηλεκτρική ενέργεια προς όλους τους καταναλωτές»

Είναι εντυπωσιακό για το πόσο ανακριβή είναι τα στοιχεία κόστους του αιτούντος. Συγκεκριμένα στο κοστολόγιο της  ο αιτών  προβλέπει ότι οι τιμές λιθάνθρακα μέχρι το 2050 θα κυμανθούν έως και 80 US$/τόνο. Αυτή τη στιγμή, 43 χρόνια νωρίτερα, οι (spot DES/CIF ARA) τιμές αγοράς  λιθάνθρακα[15] είναι κοντά στα 128 US$/ τόνο.  από ότι φαίνεται αυτή η ανοδική τάση θα συνεχισθεί λόγω της μεγάλης ζήτησης λιθάνθρακα από Ινδία και Κινά και της αυξητικής τάσης των ναύλων.  Με τόσο αναξιόπιστες προβλέψεις και τόσο μεγάλα μεταβλητά κόστη όχι μόνο στη καύσιμη ύλη αλλά και στις αυξημένες τιμές[16] CO2 πόσο συμφέρουσα είναι η παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος με λιθάνθρακα από τον αιτούντα; Το ανώτατο κόστος παραγωγής που δίνει ο αιτών  είναι 51,49  €/ΚWho αν αναπροσαρμόσουμε αυτή τη τιμή στα σημερινά κόστη λιθάνθρακα και CO2  (128 US$/ τόνο και €23 tCO2)το κόστος παραγωγής ανέρχεται στα 63,6 €/ΚWh. Πόσο οικονομικά βιώσιμη είναι μια τέτοια μονάδα όταν οι διεθνείς τιμές ηλεκτρισμού  στο Χρηματιστήριο Ενέργειας του Άμστερνταμ (APX  all hours[17]) είναι αυτή τη στιγμή  58,52 €/ΚWh; Οι  τιμές ηλεκτρικού που δημοσιεύει η ΡΑΕ στην ιστοσελίδα της (για υψηλή τάση) είναι ακόμη χαμηλότερες . Γιατί οι Έλληνες καταναλωτές να πληρώνουν ακριβότερες τιμές ηλεκτρισμού από τους άλλους Ευρωπαίους; Ειδικά ρεύματος που προέρχεται από ιδιαίτερα ρυπογόνες  και επιβλαβείς για την υγειά του μονάδες. Το τραγικότερο είναι ότι οι Έλληνες φορολογούμενοι στο πλαίσιο του ‘Μέτρου 6.5’  (καθεστώς κρατικής ενίσχυσης Ν.323/) ίσως να αναγκαστούν να επιδοτήσουν την εγκατάσταση και λειτουργία αυτής της τόσο επιβλαβούς για την ζωή τους  μονάδος.

Με ποιο τρόπο Η ΡΑΕ διασφαλίζει τον παραπάνω στόχο;  Στην συγκεκριμένη γνωματοδοτηση η ΡΑΕ δεν ελέγχει και δεν διασφαλίζει την μείωση του κόστους και των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας όπως προβλέπεται στις θεσμικές της υποχρεώσεις

Η ΡΑΕ έχει υποχρέωση  να «εξασφαλίσει το δημόσιο συμφέρον» 

Η ΡΑΕ αναφέρει στην γνωματοδοτηση της (με αριθ. 235/2007, σελ.5 )  ότι «Σε περίπτωση που δεν ληφθούν υπόψη οι εκπομπές CO₂, από το ισοζύγιο της παραγωγής φαίνεται ότι οι ανθρακικές μονάδες «εκτοπίζουν» στην λίστα προτεραιότητας ένταξης τις μονάδες φυσικού αερίου».  Αναρωτιόμαστε αν μια υπεύθυνη ανεξάρτητη αρχή όπως η ΡΑΕ μπορεί να διατυπώνει προτάσεις σαν και αυτές όταν ο  θεσμικός λόγος ύπαρξης της είναι η μείωση αυτών των εκπομπών. 

Από ότι φαίνεται η ΡΑΕ με τη διατύπωση τέτοιων προτάσεων  μεροληπτικά συνηγορεί υπέρ του αιτούντος αντί να εξασφαλίσει το δημόσιο συμφέρον και τις  διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας όπως προβλέπει ο θεσμικός της ρόλος.

Η ΡΑΕ θα πρέπει να ελέγχει και να εξασφαλίζει ότι οι “βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές”  χρησιμοποιούνται στη παραγωγή ενέργειας

Στις 26/3/2007 ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ  ανάμεσα στα μέτρα που ανακοίνωσε για την μείωση των αερίων θερμοκηπίου ήταν η προώθηση Βέλτιστων Διαθέσιμων Τεχνικών»[18]  στην παραγωγή ηλεκτρισμού Η ΡΑΕ (στη σελ. 6 της επισυναπτόμενης γνωμοδότησης ) αναφέρει χωρίς καμία τεκμηρίωση, σύγκριση και ανάλυση ότι «οι προτεινόμενες μονάδες θα κατασκευασθούν σύμφωνα με τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές (ΒΔΤ) όπως αυτές ορίζονται στο Άρθρο 2 της Οδηγίας 96/61/ΕΚ (Ν.3010) και με το 05.2005...»   Η επιλογή της τεχνολογίας και του καύσιμου υλικού  από τον αιτούντα έπ’ ουδενεί λόγω αποτελούν τις “βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές”  από αυτές που έχουν δοκιμαστεί επιτυχώς σε βιομηχανική κλίμακα  (όπως απαιτεί η οδηγία 1996/61/ΕΚ) όχι μόνο από πλευράς  ποσότητας απόβλητων/ ρύπων αλλά και  από πλευράς σοβαρότητας των επιπτώσεων και κίνδυνων στο περιβάλλον (που είναι τα κριτήρια που θέτει η 1996/61/ΕΚ) .  Συγκεκριμένα σύμφωνα με έρευνες του Royal Academy of Engineering  νέες τεχνολογίες   καύσης λιθάνθρακα όπως η ενοποιημένη αεριοποίηση συνδυασμένου κύκλου, IGCC (Integrated Gasification Combined Cycle)  έχουν πολύ καλύτερες αποδόσεις  ( 48% με 50%) από την τεχνολογία ρευστοποιημένη κλίνης (CFB) του αιτούντος  (38% με 43%) και πολύ μικρότερες εκπομπές[19]  αέριων θερμοκηπίου.  Η τεχνολογία CCGT φυσικού αεριού (Combined-Cycle Gas Turbine ) έχει ακόμη καλύτερες αποδόσεις (της τάξεως 58% με 60%) και είναι περιβαντολογικα πολύ καθαρότερη από τις άλλες δυο τεχνολογίες. Η τεχνολογία του αιτούντος  είναι μόνο οριακά αποδοτικότερη από αυτών της ΔΕΗ που λειτουργούν με λιγνίτη και κατατάσσονται στις 20 πιο ρυπογόνες τις Ευρώπης.

Στην συγκεκριμένη γνωματοδοτηση η ΡΑΕ δεν ελέγχει και δεν διασφαλίζει ότι οι “βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές”  χρησιμοποιούνται όπως είναι στις θεσμικές της υποχρεώσεις

Διαφάνεια  στη διαδικασία αδειοδότησης  και η δέσμευση της ΡΑΕ για παροχή «πλήρους και αντικειμενικής πληροφόρηση προς όλους»  (όπως προβλέπει το άρθρο 15 της  οδηγίας 96/61/ΕΚ)

 Το άρθρο 15 της  οδηγίας 96/61/ΕΚ για πρόσβαση στις πληροφορίες και συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία χορήγησης της άδειας προβλέπει ότι οι εμπλεκόμενες  υπηρεσίες (όπως η ΡΑΕ) θα πρέπει να λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα  που θα  εξασφαλίζουν ότι οι αιτήσεις αδείας τίθενται στη διάθεση του κοινού επί κατάλληλο χρονικό διάστημα, ώστε να μπορεί να εκφέρει γνώμη έπ’ αυτών, πριν η αρμόδια αρχή λάβει σχετική απόφαση. Η Ελληνική νομοθεσία (άρθρο 5 παρ. 1 του νόμου 3468/2006)  προβλέπει ότι «με την απόφαση που εκδίδεται κατά την παράγραφο 3, καθορίζονται τα στοιχεία της αίτησης και της γνώμης της Ρ.Α.Ε. με την οποία αξιολογείται η αίτηση, και τα στοιχεία της αίτησης και της γνώμης που δημοσιοποιούνται, με επιμέλειά της, στο διαδίκτυο ή με οποιονδήποτε άλλο πρόσφορο τρόπο. Η γνώμη της Ρ.Α.Ε. συνοδεύεται από έκθεση στην οποία τεκμηριώνεται η εφαρμογή των κριτηρίων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του άρθρου 3».

Εν προκειμένω η ΥΑ είναι η Δ6/Φ1/οικ.5707 ΦΕΚ  448 3/4/2007 (που υλοποιεί τη παραπάνω διάταξη)  στο  άρθρο 6 παρ. 1   προβλέπει ότι « εντός πέντε (5) εργασίμων ημερών από την κατάθεση της αίτησης για χορήγηση Άδειας, ο αιτών δημοσιεύει σε δύο (2) ημερήσιες εφημερίδες ευρείας κυκλοφορίας που εκδίδονται στην Αθήνα, σύντομη περίληψη του περιεχομένου της αίτησής του με αναφορά στη δυνατότητα υποβολής αιτιολογημένων αντιρρήσεων, ενώπιον της Ρ.Α.Ε., εντός δέκα (10) ημερών από τη δημοσίευση». Το άρθρο 7  παρ. 1 και παρ. 2 της ίδιας ΥΑ  προβλέπει ότι « Όποιος έχει έννομο συμφέρον μπορεί, εντός της προθεσμίας που ορίζεται στο άρθρο 6 παρ. 1 της παρούσας, να υποβάλει αιτιολογημένη αντίρρηση ενώπιον της Ρ.Α.Ε. σε σχέση με αίτηση που υποβλήθηκε. Αντίγραφο των αντιρρήσεων κοινοποιείται στον Υπουργό Ανάπτυξης.....Οι υποβαλλόμενες αντιρρήσεις συνοδεύονται από έγγραφα και στοιχεία που είναι αναγκαία για την τεκμηρίωσή τους. Αντιρρήσεις που υποβάλλονται εκπρόθεσμα ή από πρόσωπα που δεν έχουν έννομο συμφέρον ή δεν συνοδεύονται από τα αναγκαία για την τεκμηρίωσή τους στοιχεία, απορρίπτονται ως απαράδεκτες».

Η παραπάνω ΥΑ δεν είναι στο πνεύμα της οδηγίας 96/61/ΕΚ και νόμου 3468/2006  ούτε σε επάρκεια πληροφόρησης και ούτε σε επάρκεια χρόνου για την προετοιμασία τεκμηριωμένων αντιρρήσεων.  Είναι δύσκολο για κάποιον να τεκμηριώσει  εντός δέκα (10) ημερών μια αντίρρηση με βάση μια μικρή περίληψη της αίτησης. Στην πράξη, επί της συγκεκριμένης αίτησης,  ο αιτών δημοσίευσε στις 23/3/07 μια μικρή περίληψη της αίτησης στις εφημερίδες Εστία και Αυγή, οι οποίες έχουν σχεδόν μηδενική κυκλοφορία στη τοπική κοινωνία που είχε έννομο ενδιαφέρον να εγείρει αντιρρήσεις.

Μεγάλη δυσκολία είχαμε και στον να πάρουμε τη παρούσα γνωμάτευση από την ΡΑΕ. Μετά από καθυστερήσεις καταφέραμε μέσω τη Δημοτικής Αρχής του δήμου Κηρέως να αποκτήσουμε πρόσβαση σε αυτές τις πληροφορίες. Επιπλέον η Προμελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Π.Π.Ε.) του αιτούντος, μέρος της διαδικασίας αδειοδοτοσης δεν είναι ακόμη διαθέσιμη στο κοινό. Παρά τις έντονες προσπάθειες μας, δεν μπορούμε να ενημερωθούμε σε ποιο στάδιο βρίσκεται η διαδικασία αδειοδοτησης για να προστατεύσουμε τα συμφέροντα τής περιοχής.

Τα λίγα δικαιώματα που μας δίνει το άρθρο 5 παρ 6 (νόμος 2773/99), για αίτηση αναθεώρησης των αποφάσεων της ΡΑΕ εντός 30 ημερών από την γνώση η κοινοποίηση της απόφασης στην πράξη μονομερώς ισχύουν μόνο για τον αιτούντα και όχι για το ευρύτερο κοινό. Στη συγκεκριμένη περίπτωση η παρούσα γνωμοδότηση δεν δημοσιεύθηκε  ποτέ, και η προσβασιμότητα της δεν ήταν εύκολη πριν την παρέλευση των 30 ημερών.

 Ούτε το παρών θεσμικό πλαίσιο, ούτε η ΡΑΕ διασφαλίζουν την διαφάνεια που προβλέπεται από την οδηγία 96/61/ΕΚ

Καταγγελίες Διαπλοκής

Παρόλο που μπορεί να μην είναι στην δικαιοδοσία της επιτροπής σας οι ανησυχίες μας σχετικά με το περιεχόμενο της γνωμοδότησης γίνονται εντονότερες μετά από τις καταγγελίες του κο. Βότση στη Ελευθεροτυπία[20]  στις 13/8/2007. Συγκεκριμένα στο σχετικό άρθρο της εφημερίδας που καταθέτουμε στην επιτροπή σας  (που κανείς μέχρι τώρα δεν διέψευσε)  ο κύριος Βότσης αποκαλύπτει  διαπλοκή μεγάλου παράγοντα των ΜΜΕ  με προσβάσεις στη κεντρική εξουσία πίσω από την συγκεκριμένη αίτηση.

 Ελπίζουμε η επιτροπή σας να αξιολόγηση και να αξιοποίηση τα παραπάνω στοιχεία και να ελέγξει την ΡΑΕ για πιθανές παραλείψεις και παρακλήσεις από τους θεσμικούς της ρόλους. Επίσης ελπίζουμε με βάση τα παραπάνω στοιχεία και αν υποπίπτει στην αρμοδιότητα σας να εξετάσετε την νομιμότητα  της παρούσης και παρομοίων ατεκμηρίωτων πιθανά επιβλαβών  γνωματεύσεων της ΡΑΕ