ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΩΝ ΜΑΝΤΟΥΔΙΟΥ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΟΥΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ  ΥΠΕΧΩΔΕ

21 Νοεμβρίου 2007

 Αγαπητέ Κύριε Υπουργέ,

Σας γράφουμε για να εκφράσουμε την ανησυχία μας και να ζητήσουμε τη συμπαράσταση σας σχετικά με την επικείμενη αδειοδότηση (έγκριση;) από το Υπουργείο σας στην ΗΡΩΝ Θερμοηλεκτρική AE για μονάδα ηλεκτροπαραγωγής 460 ΜW (με  καύσιμο λιθάνθρακα) στο Δήμο Κηρέως του Νομού Ευβοίας. Συγκεκριμένα η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) έστειλε στις 16/8/07 στο ΥΠΕΧΩΔΕ θετική γνωμοδότηση (235/2007) για την παραπάνω μονάδα με σκοπό την περαιτέρω χορήγηση αδειών παραγωγής και στα πλαίσια της διαδικασίας περιβαλλοντικής αδειοδότησης και έγκρισης περιβαλλοντικών όρων;;;.

 Στηριζόμαστε στην ευαισθησία της κυβέρνησης και τη δική σας προσωπικά για το περιβάλλον και τις κλιματικές αλλαγές, που έμπρακτα υποστηρίζονται από μέτρα όπως, η σύσταση υπηρεσίας επιθεώρησης περιβάλλοντος και ο τετραπλασιασμός του ύψους των περιβαλλοντολογικών προστίμων. Καθώς επίσης και στην ενεργή συμμετοχή της χωράς σε πρωτοβουλίες όπως το συνέδριο της Διεθνούς Συνεργασίας για Δράση κατά του Άνθρακα, στην Λισαβόνα  τον περασμένο μήνα, αλλά και στις προσωπικές δεσμεύσεις του πρωθυπουργού σε πρωτοβουλίες όπως αυτή του  Νομπελίστα Αλ Γκορ τον Ιούνιο. Όλα αυτά καταδεικνύουν ότι η χώρα μας έχει  με σοβαρότητα αναλάβει τις ευθύνες της για την αλλαγή του κλίματος και  συμμορφώνεται πλήρως με τις δεσμεύσεις της στα πρωτόκολλα του Κιότο. Μέσα από το εθνικό σχέδιο κατανομής δικαιωμάτων εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου (ΕΣΚΔΕ) η Ελλάδα έχει θέσει υψηλούς στόχους για την μείωση αυτών των ρύπων μέχρι το 2012. Παρά τις δυσοίωνες προβλέψεις του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών είναι σημαντικό να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι όχι μόνο για το κύρος της χώρας αλλά και για να αποφευχθουν τα  αυστηρά πρόστιμα. 

Δυστυχώς  σύμφωνα με εκθέσεις του βραβευμένου με Νόμπελ IPCC των Ηνωμένων Εθνών[1] η καύση λιθάνθρακα αποτελεί με διαφορά τον σοβαρότερο παράγοντα αερίων του θερμοκηπίου με εκπομπές δυο φορές αυτών που παράγονται με καύση φυσικού αερίου. Το προγραμματισμένο εργοστάσιο της ΗΡΩΝ στο δήμο Κηρέως μόνο να καταστρατηγήσει μπορεί αυτούς τους στόχους για λόγους που θα σας παραθέσουμε και θα τεκμηριώσουμε παρακάτω. Ο Δήμαρχος Κηρέως με ανοιχτή επιστολή του στον πρωθυπουργό και το υπουργείο σας (11/11/07) έδωσε το στίγμα του για την έντονη ανησυχία των δημοτών για αυτή τη μονάδα. Εμείς ερχόμαστε να ενώσουμε τις φωνές μας με αυτές του δημάρχου και όλου του δημοτικού συμβουλίου κάνοντας έκκληση να μην εγκρίνετε την άδεια παραγωγής στην προτεινόμενη μονάδα της ΗΡΩΝ.

Είναι ολοφάνερο ότι η επιλογή της τεχνολογίας και του καύσιμου υλικού  από την ΗΡΩΝ έγινε με κριτήριο το κέρδος και όχι το περιβάλλον.  Συγκεκριμένα, η ΗΡΩΝ επέλεξε σαν καύσιμο  λιθάνθρακα ατμοπαραγωγής υψηλό σε πτητικά σαν καύσιμο και την τεχνολογία ρευστοποιημένης κλίνης (CFB) από την εταιρεία Foster Wheeler ταυτόσημη με αυτή που χρησιμοποιείται στην υπό κατασκευή μονάδα στο Lagisza της Πολωνίας.

Αυτές οι επιλογές δεν αποτελούν τις “βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικες” από αυτές που έχουν δοκιμαστεί επιτυχώς σε βιομηχανική κλίμακα  (όπως απαιτεί η οδηγία 1996/61/ΕΚ) όχι μόνο από πλευράς ποσότητας αποβλήτων/ρύπων αλλά και  από πλευράς σοβαρότητας των επιπτώσεων και κινδύνων στο περιβάλλον. Συγκεκριμένα νέες τεχνολογίες καύσης λιθάνθρακα όπως η ενοποιημένη αεριοποίηση συνδυασμένου κύκλου, IGCC (Integrated Gasification Combined Cycle)  έχουν πολύ καλύτερες αποδόσεις  ( 48% με 50%) από την τεχνολογία ρευστοποιημένης κλίνης (CFB) της ΗΡΩΝ (38% με 43%) και πολύ μικρότερες εκπομπές[2]  αερίων του θερμοκηπίου. Η τεχνολογία CCGT φυσικού αερίου (Combined-Cycle Gas Turbine ) έχει ακόμη καλύτερες αποδόσεις (της τάξεως του 58% με 60%) και ειναι περιβαλλοντολογικά πολύ καθαρότερη από τις άλλες δύο τεχνολογίες ².

Η συγκεκριμένη μονάδα με τις πιο αισιόδοξες εκτιμήσεις της ΗΡΩΝ θα επιβαρύνει το περιβάλλον με 2.4 εκατομμύρια τόνους CO2 κάθε χρόνο (0.8tCO2/MWh x 2.967.363 MWh), διπλασιες εκπομπές από αυτές του φυσικού αερίου. Η τεχνολογία ρευστο-ποιημένης κλίνης (CFB) που προτίθεται να χρησιμοποιήσει η ΗΡΩΝ αυξάνει σημαντικά τις εκπομπές υποξειδίου του αζώτου (N2O)[3]. Το αέριο αυτό (που συμπεριλαμβάνεται στην ΕΣΚΔΕ) δεν διασπάται εύκολα και έχει διάρκεια ζωής πάνω από 100 χρόνια. Συγκεκριμένα έχει υπολογιστεί ότι σε περίοδο 100 χρόνων το  υποξείδιο του αζώτου (N2O) έχει 296 φορές σοβαρότερες συνέπειες στην υπερθέρμανση του πλανήτη από ότι έχει ίδια ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα[4].

Τα στερεά απόβλητα που παράγονται είναι περισσότερα[5] σε όγκο από αυτά άλλων τεχνολογιών[6]. Η πρόθεση της ΗΡΩΝ να εναποθέτει αυτά τα υπολείμματα στα παλαιά ορύγματα λευκόλιθου σε συνδυασμό με τη υψηλή αλκαλικότητα⁵ των αποπλυμάτων (leachates) των εναποτεθέντων υπολειμμάτων θα έχει βλαβερότατες συνέπειες στα υπόγεια ύδατα όλης της περιοχής που πηγάζουν από εκεί.  

Περαιτέρω η διαδικασία ρευστοποιημένης κλίνης αυξάνει την εμφάνιση³ τεχνικών προβλημάτων συσσωμάτωσης (agglomeration), έμφραξης αγωγών (fouling) καθώς και διάβρωσης παραγωγικών μερών της εγκατάστασης  με αρνητικές συνέπειες όχι μόνο στην απόδοση αλλά και στις εκπομπές ρύπων και διαρροών ρυπογόνων ουσιών στο περιβάλλον.

Τα στοιχεία εκπομπών που παρουσιάζει η ΗΡΩΝ στην αίτηση της και έχει αποδεχτεί η ΡΑΕ  είναι πιστή αντιγραφή αυτών που εκτιμά η Foster Wheeler[7] για την μονάδα στο Lagisza της Πολωνίας. Σύμφωνα με τεχνικό έγγραφο της Foster Wheeler ο υπολογισμός των ρύπων (ανά m3n) στηρίζεται: (1) στην ποιότητα του καυσίμου που χρησιμοποιεί η συγκεκριμένη μονάδα  και (2) στη χρήση επιπρόσθετων διαδικασιών και εξοπλισμού που αγοράζεται ξεχωριστά από την εταιρεία .  

(1) Το καύσιμο (design fuel) στο Lagisza είναι ασφαλτούχος άνθρακας (Bituminous Coal) συγκεκριμένης θερμαντικής  ικανότητας και  περιεκτικότητας  σε υγρασία και  τέφρα. Η ΗΡΩΝ δεν δεσμεύεται να χρησιμοποιήσει κάποια συγκεκριμένη ποιότητα λιθάνθρακα και είναι δύσκολος ο υπολογισμός ρύπων. Όπως κάνει γνωστό στην αίτηση της προτίθεται να αγοράσει λιθάνθρακα (οποιασδήποτε ποιότητας) από τον οικονομικότερο διαθέσιμο προμηθευτή. Λόγω της μεγάλης διακύμανσης στη ποιότητα και περιεκτικότητα των λιθανθράκων που διατίθενται στην παγκόσμια αγορά τα στοιχεία της ΗΡΩΝ σχετικά με την αποδοτικότητα και τις εκπομπές ρύπων είναι αναξιόπιστα και αμφισβητούμενα (πολύ πιθανόν πέρα από τα επιτρεπόμενα ανώτατα όρια). Η ΙΕΑ³ αναφέρει επί λέξει ότι, μετά την κατασκευή της, μια μοναδα ρευστοποιημένη κλίνης (CFB), μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά μόνο με το καύσιμο για το οποίο έχει σχεδιαστεί (design fuel) και όχι άλλα καύσιμα. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι εκπομπές ρύπων στο Turow της Πολωνιας (που χρησιμοποιεί τον ίδιο τύπο CFB καυστήρα από τη Foster Wheeler) αλλά χρησιμοποιεί χαμηλότερης ποιότητας λιθάνθρακα, είναι υπερδιπλάσιες αυτών που προβλέπονται για  το Lagisza και ΗΡΩΝ.

(2)  Οι προβλεπόμενες αξίες των ρύπων (στη πρότυπη για την ΗΡΩΝ μονάδα) στο Lagisza  προβλέπεται να επιτευχθούν μόνο όταν παρθούν τα παρακάτω μέτρα: (α)   εκχύλιση ασβεστόλιθου στο καυστήρα για συγκράτηση του διοξειδίου του θείου, (β) εγκατάσταση ηλεκτροστατικού κατακρημνιστή (electrostatic precipitator) για την  περισυλλογή των αιωρούμενων σωματιδίων και (γ) προαιρετική εκχύλιση αμμωνίας στο θάλαμο καύσης για μείωση εκπομπών των οξειδίων του αζώτου (ΝΟx). Η ΗΡΩΝ αναφέρει στην αίτηση της κάποιες από αυτές τις τεχνολογίες σαν «δυνατότητες» αλλά δεν τις συμπεριλαμβάνει στα κόστη της ούτε δεσμεύεται πουθενά ότι θα τις εφαρμόσει. Ουδείς λόγος γίνεται για την εγκατάσταση ηλεκτροστατικού  κατακρημνιστή (electrostatic precipitator) στην αίτηση, όταν μάλιστα η τεχνολογία ρευστοποιημένης κλίνης (CFB) παράγει μεγαλύτερες ποσότητες (και πολύ μικρότερων σε μέγεθος) αιωρούμενων σωματιδίων από ότι άλλες τεχνολογίες.

Είμαστε έκπληκτοι από την γνωμοδότηση της ΡΑΕ που δεν αναφέρεται στις  συνέπειες για την υγεία των κατοίκων όπως θα έπρεπε με τα κριτήρια αξιολόγησης β και θ του άρθρου 3 παρ. 1 του νόμου 3468/2006 από τα παρακάτω στοιχεία. Οι λιθάνθρακες περιέχουν χαμηλά επίπεδα ουρανίου και θορίου (Thorium) (φυσικά ραδιενεργά ισότοπα) που όταν εκπέμπονται με την καύση στο περιβάλλον δημιουργούν ραδιενεργή μόλυνση. Σύμφωνα με μια μελέτη[8] μια μονάδα λιθάνθρακα ισχύος 1,000ΜW μπορεί να εκπέμψει 5,2 τόνους ουράνιο (από τα οποία 34 κιλά είναι το επικίνδυνο Ουράνιο 235) σε ένα χρόνο και 12,8 τόνους θόριο. Οι ραδιενεργές εκπομπές είναι 100 φορές μεγαλύτερες από ότι σε ένα εργοστάσιο πυρηνικής ενέργειας της ίδιας ισχύος⁸. Με έρευνα του Υπουργείου Ενεργείας των ΗΠΑ ο λιθάνθρακας περιέχει επίσης ιχνοστοιχεία υδραργύρου[9] που με την καύση μετατρέπονται σε ατμούς υδραργύρου (οι οποίοι είναι ιδιαίτερα νευροτοξικοί και σταδιακά με το χρόνο συσσωρεύονται στην αλυσίδα τροφής και τα υδρόβια οικοσυστήματα). Υπολογίζεται ότι τα εργοστάσια λιθάνθρακα στην Αμερική παράγουν 5.500 τόνους υδράργυρου κάθε χρόνο⁹ .

Η αξιολόγηση της ΡΑΕ είναι μονομερής γιατί όλες οι συγκρίσεις περιορίζονται μόνο σε καύσιμα χαμηλότερης ποιότητας από το λιθάνθρακα όπως ο λιγνίτης και όχι το φυσικό αέριο και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Μερικές από τις διαπιστώσεις της ΡΑΕ είναι αβάσιμες και ανυπόστατες συγκεκριμένα αναφέρει η ΡΑΕ «Σε περίπτωση που δεν ληφθούν υπόψη οι εκπομπές CO₂, από το ισοζύγιο της παραγωγής φαίνεται ότι οι ανθρακικές μονάδες «εκτοπίζουν» στην λίστα προτεραιότητας ένταξης τις μονάδες φυσικού αερίου». Ο άστοχος αυτός  συλλογισμός δεν ισχύει με τις νέες παγκόσμιες τιμές λιθάνθρακα.

Σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 2 (3468/2006) η ΡΑΕ θα έπρεπε να αξιολογήσει  το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας για την ΗΡΩΝ (μιας και η παραπάνω προτίθενται να λειτουργήσει υβριδικά  με καύσιμα λιθάνθρακα και βιομάζα). Στη γνωμοδότηση  αρ. 235/2007 δεν υπάρχει καμία κρίση σχετικά με αυτό το κριτήριο.

Είναι εντυπωσιακό το πόσο ανακριβή είναι τα στοιχεία κόστους στην αίτηση. Συγκεκριμένα στο κοστολόγιο της η ΗΡΩΝ προβλέπει ότι οι τιμές λιθάνθρακα μέχρι το 2050 θα κυμανθούν έως και 80 US$/ τόνο. Αυτή τη στιγμή, 43 χρόνια νωρίτερα, οι (spot DES/CIF ARA) τιμές αγοράς  λιθάνθρακα[10] είναι κοντά στα 128 US$/ τόνο. Από ότι φαίνεται αυτή η ανοδική τάση θα συνεχιστεί λόγω της μεγάλης ζήτησης λιθάνθρακα από Ινδία και Κίνα και της αυξητικής τάσης των ναύλων. Με τόσο αναξιόπιστες προβλέψεις και τόσο μεγάλα μεταβλητά κόστη όχι μόνο στην καύσιμη ύλη αλλά και στις αυξημένες τιμές[11] CO2 πόσο συμφέρουσα είναι η παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος με λιθάνθρακα από την ΗΡΩΝ;   Το ανώτατο κόστος παραγωγής που δίνει η ΗΡΩΝ  στην αίτηση της είναι 51,49 €/ΚWh αν αναπροσαρμόσουμε αυτήν την τιμή στα σημερινά κόστη λιθάνθρακα και CO2  (δηλ. 128€/τόνο και 23€ tCO2) το κόστος παραγωγής ανέρχεται στα 63,9 €/ΜWh. Πόσο οικονομικά βιώσιμη είναι μια τέτοια μονάδα, όταν οι διεθνείς τιμές ηλεκτρισμού στο Χρηματιστήριο Ενέργειας του Άμστερνταμ (APX all hours[12]) είναι αυτή τη στιγμή (Νοέμβριος 2007) 58,52 €/ΜWh

Δεν είναι μόνο οι επιπτώσεις στο περιβάλλον αλλά και η μονομέρεια στη γνωμοδότη-ση της ΡΑΕ που μας ανησυχούν. Επίσης είναι και οι αρνητικές συνέπειες της μονάδας σε άλλες οικονομικές δραστηριότητες όπως ο τουρισμός και η γεωργία. Μια τέτοια μονάδα θα στερήσει εναλλακτικές μορφές απασχόλησης σε πολλούς ανέργους. Οι ανησυχίες μας οξύνονται από τις καταγγελίες του κ. Βότση στην Ελευθεροτυπία[13] στις 13/8/2007 (που κανείς μέχρι τώρα δεν διέψευσε) για διαπλοκή μεγάλων παραγόντων των ΜΜΕ  με προσβάσεις στην κεντρική εξουσία στη συγκεκριμένη υπόθεση.

Κύριε υπουργέ, η τοπική κοινωνία και οι εκπρόσωποι της είναι ενάντια στην δημιουργία μιας τέτοιας μονάδας στην περιοχή για δίκαιους και βάσιμους λόγους. Η αγωνιστικότητα, αποφασιστικότητα και ετοιμότητα των κατοίκων της περιοχής είναι γνωστή από τις κινητοποιήσεις της δεκαετίας του 70 και δεν θα αργήσει να ξαναεκδηλωθεί αν χρειαστεί ειδικά σε μια τόσο κρίσιμη υπόθεση. Σας παρακαλούμε να λάβετε υπόψη σας τα παραπάνω στοιχεία, αλλά προπάντων την έντονη αγωνία  των κατοίκων και την μέχρι τώρα συνεισφορά τους στην οικονομία της χώρας όταν θα αξιολογείτε την αδειοδότηση της ΗΡΩΝ θερμοηλεκτρικής.

                                                                            Με εκτίμηση

                                                             Ομάδα Φίλων και Πολιτών Μαντουδίου