Ποιες είναι οι αιτιάσεις της κυβέρνησης για την εισαγωγή λιθάνθρακα στο ενεργειακό μείγμα της χωράς και ποιές είναι οι θέσεις μας;

    Τι θέλει να κάνει η κυβέρνηση; 

    Είναι σημαντικό να καταλάβουμε για ποιο λόγο η κυβέρνηση όπως δήλωσε ο πρωθυπουργός (8/2/08) εξετάζει (δεν έχει αποφασίσει ακόμα) το ενδεχόμενο λιθάνθρακα, ώστε να μπορούμε να τεκμηριώσουμε και να οργανώσουμε καλύτερα την αντίθεση μας. Τι σημαίνει αυτό; Ίσως να σημαίνει ότι η κυβέρνηση σκέφτεται να αναθεωρήσει την έκθεση για μακροχρόνιο σχεδιασμό  που εκπόνησε τον Αύγουστο και προβλέπει διείσδυση του λιθάνθρακα.

    Οι κύριοι άξονες των κυβερνητικών προθέσεων συνοψίζονται από τις δηλώσεις του πρωθυπουργού στη βουλή (8/2/08) και του υφυπουργό ανάπτυξης κου Σ. Καλαφάτη σε συζήτηση στη βουλή για την υλοποίηση των δεσμεύσεων της ΕΕ για την κλιματική αλλαγή την  πρώτη έκθεση για το Μακροχρόνιο Ενεργειακό Σχεδιασμό για την Ελλάδα 2008-2020 και εγγραφών που παραθέτουμε στο τέλος αυτής της σελίδας. Συγκεκριμένα η κυβέρνηση προσκοπεί στη πλήρη κάλυψη των ενεργειακών αναγκών διαμορφώνοντας ένα ενεργειακό μείγμα που θα ικανοποιεί τις παρακάτω πέντε προϋποθέσεις:

    1. να καλύπτει τη ζήτηση σε ηλεκτρισμό

    2. να μην οδηγεί σε υπέρογκες αυξήσεις τιμών

    3. να είναι σύννομο  με τις ΕΕ οδηγίες και κανονισμούς

    4. να διασφαλίζει την επάρκεια καυσίμων 

    5. να μην επιβαρύνει το περιβάλλον

     Ας δούμε το καθένα από τα παραπάνω αναλυτικά αφού πρώτα δούμε ποιο είναι το παρόν ενεργειακό μείγμα της χώρας.

    Το ενεργειακό μείγμα της χώρας 

    Μόνο το ένα πέμπτο (21.1%) των συνολικών ενεργειακών αναγκών της χώρας καλύπτονται από ηλεκτρισμό. Δυσανάλογα η παραγωγή ηλεκτρισμού είναι υπεύθυνη για το 53% των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (ΑΘ). Το μεγαλύτερο μέρος των ενεργειακών αναγκών  καλύπτονται από πετρέλαιο (68.5%) στην πλειοψηφία τους στις μεταφορές (39%). Η κυβέρνηση λέει ότι επιδιώκει απεξάρτηση από το πετρέλαιο. Αν αυτό γίνει οπού είναι δυνατόν με αύξηση της κάλυψης των αναγκών από ηλεκτρισμό, τότε η δυσανάλογη συνεισφορά της παραγωγής ηλεκτρισμού σε ρύπους,  θα αυξήσει τις εκπομπές ΑΘ. Σύμφωνα με την έκθεση μακροχρόνιου σχεδιασμού αυτό το σενάριο δεν προβλέπεται και δεν ασχολούμαστε περεταίρω με το θέμα.  Το διπλανό διάγραμμα απεικονίζει το συνολικό (δηλ. όλες ενεργειακές ανάγκες της χώρας) ενεργειακό μείγμα  τής χώρας. 

    Για το έτος 2006 η μικτή παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ήταν 60 TWh (τερα-βατώρες), από τις οποίες το 60% ήταν από λιγνίτη, το 16% από πετρελαϊκά προϊόντα, το 18.7% από φυσικό αέριο,

     το 14% από υδροηλεκτρικά και το 2.1% από αιολικά.  Η αντίστοιχη συνεισφορά (μέσος όρος) λιθάνθρακα (λιγνίτη και άνθρακα) στη ΕΕ καλύπτει το 30% της παραγομένης ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο ο λιθάνθρακας συνεισφέρει στο 42% της ηλεκτροπαραγωγής.

    Σύνολο (ΜW) Εγκατεστημένης Ισχύος

    Η συνολική εγκατεστημένη (ηλεκτροπαραγωγική) ισχύς στη Ελλάδα είναι 14.051MW και κατανέμεται ως εξής: 37% λιγνιτικοί σταθμοί, 17% πετρελαϊκοί σταθμοί, 18% σταθμοί φυσικού αερίου, 22%  υδροηλεκτρικοί σταθμοί,  και 5% αιολικά πάρκα .

    *Όλα τα παραπάνω στοιχεία είναι από την  πρώτη έκθεση για το Μακροχρόνιο Ενεργειακό Σχεδιασμό για την Ελλάδα 2008-2020


    1. Το ενεργειακό μείγμα της χώρας πρέπει να καλύπτει τη ζήτηση σε ηλεκτρισμό

    Επιχείρημα 1: Χρειαζόμαστε το λιθάνθρακα για να καλύψουμε την αυξημένη ζήτηση.

    Η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια το 2005 ήταν 58,7TWh και  6,5% αυτής τής ζήτησης καλύφθηκε από εισαγωγές από τη Βουλγαρία (81%) και την ΠΓΔΜ (14%). Ένα τρίτο αυτής της ζήτησης (17.5 TWh) καλύπτει οικιακές ανάγκες.   Η ετήσια αύξηση  ζήτησης ηλεκτρισμού είναι  2.4% ετησίως και αναμένεται να εξομαλυνθεί στο 1.1% μετά το 2010 (πηγή: 1η έκθεση για το Μακροχρόνιο Ενεργειακό Σχεδιασμό για την Ελλάδα 2008-2020). Η κύρια αύξηση προέρχεται από τον οικιακό και τον τριτογενή τομέα. Η  αιχμή ζήτησης τον Ιούνιο 2007 έφτασε στα 10.510 MW και αναμένεται σύμφωνα με τη ΔΕΣΜΗΕ να κυμανθεί από 13.650MW  με 15.000MW το 2020 (δηλαδή αύξηση της τάξεως του  32 με 43% από το 2007)  ενώ η κανονική ζήτηση ρεύματος μέχρι το 2020 θα αυξηθεί από 39% εως 56% (από το 2006)

    Σύμφωνα με την  πρώτη έκθεση για το Μακροχρόνιο Ενεργειακό Σχεδιασμό η ΡΑΕ (μέχρι τον Αύγουστο 2007 έχει δώσει άδειες για θερμοηλεκτρικούς σταθμούς ισχύος 7.289,5MW.  Ενώ από το 2006 μέχρι τώρα η ΡΑΕ (υπολογισμοί από τα μητρώα της) έχει δώσει θετικές γνωμοδοτήσεις για (διασυνδεδεμένα) αιολικά συστήματα ισχύος 3.248MW. Συνολική ισχύς 10.537,5 MW. Αν συνυπολογίσει κανείς και τις νέες προγραματιζόμενες λιθανθρακικές μονάδες (βλέπε παρακάτω) ο αριθμός αυτός διπλασιάζεται. Δεδομένου ότι η συνολική εγκατεστημένη ισχύς ηλεκτροπαραγωγής σήμερα στην Ελλάδα είναι 14.051MW, μιλάμε για σχεδόν υπερκάλυψη της ζήτησης σε ηλεκτρισμό. Μιας ζήτησης που αυξάνεται με ρυθμούς 2.4% ετησίως. Με αυτά τα νούμερα η Ελλάδα  θα γίνει εξαγωγέας ηλεκτρισμού ή νεκροταφείο χρεοκοπημένων εταιρειών ηλεκτροπαραγωγής.

    Πώς θα καλυφθεί η ζήτηση χωρίς το ζημιογόνο λιθάνθρακα;

    Με βάση τα παραπάνω, πιστεύουμε ότι Ελλάδα θα πρέπει να κινηθεί στα πλαίσια που έχει θέσει η ΕΕ:
    (1) να μείωση τη ζήτηση παίρνοντας μέτρα εξοικονόμησης και βελτίωσης της ενεργειακής αποδοτικότητας 
    (2) να αύξηση στη διείσδυση  ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) και φυσικού αεριού

    Ο στόχος της ΕΕ για  εξοικονόμηση πρωτογενούς ενέργειας μέχρι το 2020 είναι 20% (ΚΑΠΕ) (ή 20
    TWh). Δυστυχώς τα μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας και βελτίωσης της ενεργειακής αποδοτικότητας των κτιρίων είναι  ελλιπή σύμφωνα με τη WWF. Ο δείκτης της ενεργειακής αποδοτικότητας  για την Ελλάδα είναι στους τέσσερεις χαμηλότερους της ΕΕ (δηλαδή 66,1% σε σχέση με 71,35 που είναι ο μέσος όρος αποδοτικότητας της ΕΕ). Η Ελλάδα πρόσφατα καταδικαστηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (απόφαση 17/1/08, C‑342/07) για μη ενσωμάτωση της Οδηγίας 2002/91 για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων.  Με αγωνία περιμένουμε το "Σχέδιο Δράσης για την  Ενεργειακή Αποδοτικότητα" που έχει συντάξει το ΚΑΠΕ και είναι για έγκριση στο Υπουργείο Ανάπτυξης.

    Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕ τα ΑΠΕ στη Ελλάδα καλύπτουν το 3.3% (χωρίς τα ηδροηλεκτρικά) της παραγόμενης ενέργειας, ενώ η δέσμευση της χώρας (οδηγία 2001/77/ΕΚ) είναι να φτάσουν το 20.1% μέχρι το 2010. (κοίτα αυτό το διάγραμμα)  Το 2006, έκθεση της Ευρωπαϊκής  Επιτροπής (COM(2006)849) επισημαίνει ότι η Ελλάδα πρέπει να εντείνει τις προσπάθειες για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος. Δυστυχώς όπως διαπιστώνεται σε πρόσφατο άρθρο της εφημερίδας Βήμα (6/1/2008 )  ο στόχος αυτός μπορεί να μην επιτευχθεί.

    Ιδιαιτέρα ανησυχητικά  είναι τα σχόλια του κ. Καραβέλλα της WWF για πολιτικές που απαξιώνουν τη διείσδυση του φυσικού αερίου «παρά το ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια περαιτέρω διείσδυσης του φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή». Το φυσικό αέριο έχει τις μισές εκπομπές σε αέρια θερμοκηπίου από ότι ο λιθάνθρακας.

    Το ΚΑΠΕ (στη Βουλή, 8/2/08) προβλέπει ότι μέχρι το 2020, θα έχουμε 5.600 MW από αιολικούς σταθμούς, 800MW από φωτοβολταϊκά, 400MW από βιομάζα και 4.200 MW από μικρά υδροηλεκτρικά (σύνολο:11.000 MW δηλαδή  αύξηση της παρούσας εγκατεστημένης ισχύος κατά 78%). Αν αυτή η πρόβλεψη είναι έγκυρη (και χωρίς η Ελλάδα να εκπληρώσει τις συμβατικές της υποχρεώσεις στην ΕΕ για εξοικονόμηση 20% σε πρωτογενή ενέργεια) η ζήτηση σε ηλεκτρισμό καλύπτεται και χωρίς το λιθάνθρακα. 
    Καλύτερη χρήση και ενσωμάτωση στο ενεργειακό σχεδιασμό των παραπάνω δεσμεύσεων στη ΕΕ  θα καλύψει πλήρως τη ζήτηση σε ηλεκτρισμό. Δηλαδή αν η Ελλάδα είναι απλώς σύννομη στις υποχρεώσεις της στη ΕΕ οι ανάγκες της χώρας σε ηλεκτρισμό καλύπτονται χωρίς λιθάνθρακα


    2. Το ενεργειακό μείγμα  πρέπει να μην οδηγήσει σε υπέρογκες αυξήσεις τιμών

    Επιχείρημα 1:  Λιθάνθρακας σημαίνει χαμηλές τιμές ρεύματος.

    Η επικρατούσα άποψη είναι ότι οι λιθάνθρακικές μονάδες αποτελούν τη φθηνότερη εναλλακτική λύση γιατί τα καταγεγραμμένα αποθέματα είναι για 155 χρόνια ενώ αυτά του πετρελαίου και φυσικού αερίου εξαντλούνται  σε   42  και 64 χρόνια αντίστοιχα.. Παρά τις θεαματικές αυξήσεις στις τιμές λιθάνθρακα τον περασμένο χρόνο, οι τιμές του παραμένουν χαμηλότερες σε σχέση με τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Σημειωτέον ότι οι τιμές λιθάνθρακα (τιμές DES ARA), έχουν φτάσει τα 143 $/τόνο από 68.5 $/τόνο πέρυσι  (101% αύξηση σε ένα χρόνο). Οι αυξήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου την ίδια περίοδο  ήταν από 67 $/βαρέλι σε 107 $/βαρέλι (60%) και από 7.4 $/ΜmΒtu 10.63 $/ ΜmΒtu (44%)    Η κυβέρνηση εκτιμά ότι οποιαδήποτε μελλοντική αύξηση της τιμής του λιθάνθρακα θα είναι χαμηλότερη από αυτή του πετρελαίου και επιθυμεί απεξάρτηση από το πετρέλαιο. Σημειωτέον ότι  η παραγωγή ηλεκτρισμού από πετρέλαιο αποτελεί μόνο το 15% της συνολικής παραγωγής ηλεκτρισμού στη χώρα. 

    Παρά το αυξανόμενα υψηλό κόστος κατασκεύης των λιθανθρακικών μονάδων  (1.300€/kW) σε σχέση με αυτό μιας αντίστοιχης μονάδας του φυσικού αερίου (600 €/kW) καθώς και την παρατηρούμενη ραγδαία αύξηση στο κόστος κατασκεύης ( 25% αύξηση των τιμών κατασκεύης μονάδων λιθάνθρακα  από πέρυσι), η κυβέρνηση θεωρεί το λιθάνθρακα οικονομικότερη λύση. Από ότι φαίνεται στο παρακάτω πίνακα από το European Energy Forum (2006), ο λιθάνθρακας δεν είναι οικονομικότερος από το περιβαλλοντικά φιλικότερο φυσικό αέριο. Τα κόστη στο παρακάτω πίνακα συμπεριλαμβάνουν  φόρους και υπολογίζονται με προεξοφλητικό επιτόκιο 11%.    

    Πηγή: Competitiveness of Energy Sources for Electricity Production, European Energy Forum, 2006

     Παρόμοια,  συγκριτική μελέτη του κόστους λιθάνθρακα και φυσικού αερίου ( EUR22744, 2007 καταλήγει ότι  "η παραγωγή ηλεκτρισμού με φυσικό αέριο (παρότι πιο ευμετάβλητο στις τιμές του καυσίμου) μακροπρόθεσμα παρουσιάζει μικρότερους επενδυτικούς κινδύνους σε σχέση με το λιθάνθρακα". 

    Οι παραπάνω τιμές δεν λαμβάνουν υπόψη τους τα παρακάτω σημαντικά κόστη:

    1. Κόστη εξαγοράς CO2 που απορρέουν από σύστημα κατανομής και εμπορίας ρύπων. Προβλέψεις δείχνουν ότι οι τιμές CO2  θα ανεβούν σημαντικά ενόψει των νέων περιορισμών που επιβάλλονται. Τα κόστη αυτά θα είναι υψηλοτέρα λόγω των σημαντικά υψηλοτέρων εκπομπών του λιθάνθρακα από αλλά καύσιμα ηλεκτροπαραγωγής. Η τιμή CO2 αυτή τη στιγμή είναι 23 €/τόνο αλλά προβλέπεται να φτάσει τα 50 €/τόνο το 2020.  Ο κ.  Καραβέλλας της WWF Ελλάς υπολογίζει ότι αυτο το κόστος μπορεί να ανέλθει στα 1,5 δισ. ευρώ ετησίως μετά το 2020 (με τιμή CO2 τα 50 €/τόνο). «Κόστος ικανό να επιφέρει σημαντικές βλάβες ακόμη και σε μια υγιέστατη οικονομία». Είναι αξιοσημείωτο ότι ο  Ulrich Jobs, διευθύνων σύμβουλος της γνωστής μας πλέον  RWE, δήλωσε  (στις 7/2/08) ότι αν η ΕΕ προχωρήσει όπως προγραμματίζει στην 100% δημοπράτηση των δικαιωμάτων  εκπομπών  CO2 θα κάνει τις λιθάνθρακές μονάδες μη βιώσιμες οικονομικά

    2. Εξωτερικά κόστη παραγωγής ηλεκτρικής ενεργείας. Δηλαδή κόστη όπως η επιβάρυνση του συστήματος υγείας, μείωση της αγροτικής παραγωγής, έξοδα συντήρησης για φθορές σε υποδομές (δρόμους, κτήρια, μνημεία, κλπ.)  Έκθεση του externe 2005  της ΕΕ δείχνει ότι  τα εξωτερικά κόστη της ηλεκτροπαραγωγής, είναι 35  €/Mwh για το  λιθάνθρακα, 10€/Mwh για το φυσικό αέριο  και για τις ΑΠΕ μόλις 2,5  €/MWh.  Όταν η τιμή πώλησης μιας μεγαβατώρας (Mwh) σήμερα είναι 60 €/Mwh (χρηματιστήριο ενεργείας του Άμστερνταμ), καταλαβαίνει κανείς πόσο σημαντικό είναι αυτό το κόστος. Φυσικά αυτά τα σημαντικά κόστη δεν τα επιβαρύνεται ο παραγωγός ηλεκτρισμού ή ο καταναλωτής αλλά ο κρατικός προϋπολογισμός και οι Έλληνες φορολογούμενοι.

    Ο παρακάτω πίνακας από το European Energy Forum (2006), συνυπολογίζει και τα κοινωνικά (εξωτερικά κόστη) των διαφόρων καυσίμων παραγωγής ηλεκτρισμού (χωρίς φόρους και με προεξοφλητικό επιτόκιο   3%)

    Πηγή: Competitiveness of Energy Sources for Electricity Production, European Energy Forum, 2006

  • 3. Κόστη μεταφοράς εισαγόμενου  λιθάνθρακα. Στοιχεία από το Baltic exchange (capesize dry index) δείχνουν ότι τα μεταφορικά κόστη (ναύλα) επιβαρύνουν έως και 50% τη τελική τιμή  λιθάνθρακα. Σημειώτεον ότι τα ναύλα μεταφοράς λιθάνθρακα ανεβήκαν από 5 $/τόνο το 2002 σε 50 $/τόνο το Νοέμβρη του 2007. Επειδή η μεταφορά θέλει πετρέλαιο, η εξάρτηση της τιμής λιθάνθρακα  από τις τιμές πετρελαίου είναι προφανής. (βλέπε στο διπλανό διάγραμμα τιμές ναύλων Richards Bay/Rotterdam και Bolivar/Rotterdam, 150,000 mt)

    Στα παραπάνω κόστη μπορούν να προστεθούν κα τα μεγάλα πρόστιμα που θα κληθεί να πληρώσει η Ελλάδα για αποκλίσεις από τους περιορισμούς εκπομπών που θέτει η ΕΕ και οι διεθνείς συνθήκες για την κλιματική αλλαγή. Επιπλέον, το κόστος κατασκεύης και συντήρησης μιας λιθανθρακικής μονάδας είναι  πολύ υψηλότερο από αυτό για άλλες μονάδες παραγωγής ενεργείας. Το τραγικότερο είναι ότι οι Έλληνες φορολογούμενοι στο πλαίσιο του ‘Μέτρου 6.5’  (καθεστώς κρατικής ενίσχυσης Ν.323) ίσως να αναγκαστούν να χρηματοδοτήσουν με κρατικές επιδοτήσεις την εγκατάσταση και λειτουργία τέτοιων μονάδων.

    Ενδεικτικά , σε υπολογισμό κόστους  που κάναμε για τη προγραμματισμένη λιθανθρακική μονάδα στο Μαντούδι Ευβοίας (με βάση τα στοιχεία κόστους  της εταιρείας αναπροσαρμοσμένα στις σημερινές τιμές λιθάνθρακα και  CO2),  δείξαμε ότι το κόστος παραγωγής μιας μεγαβατώρας είναι 63,9 €/ΜWh ενώ η διεθνή τιμή πώλησης είναι 60 €/Mwh (στο Χρηματιστήριο Ενέργειας του Άμστερνταμ).  Ποιο θα είναι το πραγματικό όφελος από το λιθάνθρακα στο τιμολόγιο του Έλληνα καταναλωτή όταν οι τιμές των προγραμματισμένων μονάδων είναι ήδη μεγαλύτερες από αυτές της υπόλοιπης Ευρώπης; Τα στοιχειά αυτά τα αποστείλαμε με επιστολή μας στο ΥΠΕΧΩΔΕ, πριν τέσσερεις μήνες.

    Πιστεύουμε ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να λάβει υπόψη της όλα τα παραπάνω κόστη καθώς και τις εξαρτήσεις από τις ανοδικές τιμές πετρελαίου πριν αποφασίσει να εισαγάγει το λιθάνθρακα στο ενεργειακό μείγμα. Εκτός από την τιμή ηλεκτρισμού η κυβέρνηση θα πρέπει να λάβει υπόψη της  το κατά πόσο θα  επιβαρυνθεί ο κρατικός προϋπολογισμός (από αυξημένα έξοδα περίθαλψης, προώρων συντάξεων και συντήρησης υποδομών) καθώς και  πόσο θα ζημιωθούν οι  οικονομικές ομάδες που  πλήττονται (π.χ. αγρότες και τουρισμός). 


3.Το ενεργειακό μείγμα  πρέπει να είναι σύννομο  με τις ΕΕ οδηγίες και κανονισμούς 

Ποια είναι η Ενεργειακή Πολιτική της ΕΕ με την οποία πρέπει να συμβαδίσει η Ελλάδα;

Πέρα από τις διάφορες οδηγίες και κανονισμούς περί ενεργείας για τους οποίους έχει καταδικαστεί για μη ενσωμάτωσης τους (πχ. Οδηγία 2002/91 για την ενεργειακή απόδοση) και μη ικανοποιητική πρόοδο και  λήψη μέτρων (π.χ., οδηγία 2001/77/ΕΚ για ΑΠΕ) Η Ελλάδα για να είναι σύννομη όπως διακηρύττει και λεκτικά τουλάχιστον επιθυμεί θα πρέπει να δει το νέο πλαίσιο τής Ενεργειακής Πολιτικής για την Ευρώπη (10/1/07). Συγκεκριμένα με ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, COM(2007)) έχει ξεκαθαριστεί ότι  οι στρατηγικοί στόχοι και δεσμεύσεις της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ θα κυμανθούν στα παρακάτω πλαίσια: 

-Στόχος της ΕΕ στις διεθνείς διαπραγματεύσεις είναι η μείωση κατά 30% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου όσον αφορά τις αναπτυσσόμενες χώρες μέχρι το 2020 σε σύγκριση με το 1990. Επιπλέον, μέχρι το 2050 οι συνολικές εκπομπές πρέπει να μειωθούν μέχρι 50% σε σχέση με το 1990, που σημαίνει ότι στις βιομηχανικές χώρες πρέπει να μειωθούν κατά 60 έως 80% μέχρι το 2050.

-Δέσμευση τώρα ότι η ΕΕ θα μειώσει οπωσδήποτε, κατά 20% τουλάχιστον, τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου μέχρι το 2020 σε σύγκριση με το 1990.

Δες σχέδιο στην εβδομάδα ενεργείας της ΕΕ

Η Ελλάδα για να είναι σύννομη με την ΕΕ θα πρέπει να προγραμματίσει την ενεργειακή της πολιτική μέσα στα παραπάνω πλαίσια. Μια σημερινή δέσμευση σε μονάδες λιθάνθρακα από την Ελλάδα που έχουν διάρκεια ζωής 40 με 60 χρόνια, μακροπρόθεσμα, θα δημιουργήσει πολλά προβλήματα στις σχέσεις της χώρας με την ΕΕ. Η Ελλάδα θα αναγκασθεί να αναλάβει το σημαντικό κόστος  και να κλείσει μερικές από αυτές στο μέλλον αν πράγματι θελήσει να πετύχει τους στόχους της ΕΕ ενεργειακής πολιτικής. Εκτός και αν η Ελλάδα έχει λόγους να πιστεύει  ότι τα αλλά μέλη της ΕΕ θα μειώσουν τις εκπομπές τους σε τέτοιο βαθμό για να υπερκαλύψουν τις αυξήσεις της Ελλάδος.

Αλλά πώς προετοιμάζεται η Ελλάδα για να εναρμονιστεί με τη Ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική; Και τα 3 σενάρια από την  πρώτη έκθεση για το Μακροχρόνιο Ενεργειακό Σχεδιασμό  προβλέπουν (ή σχεδιάζουν)  μην συμμόρφωση με κανένα από τους παραπάνω στόχους και δεσμεύσεις της ΕΕ.  Οι προβλεπόμενες εκπομπές ΑΘ από την Ελλάδα  σύμφωνα με τη έκθεση σχεδιασμού  αποκλίνουν κατά πολύ από τα παραπάνω όρια. Αλλά ας δούμε με λεπτομέρεια πως αντιμετωπίζει η Ελλάδα το θέμα.

    Ανεξέλεγκτος αριθμός αδειών

    Σύμφωνα με την  πρώτη έκθεση για το Μακροχρόνιο Ενεργειακό Σχεδιασμό η ΡΑΕ (μέχρι τον Αύγουστο 2007 έχει δώσει θετικές γνωμοδοτήσεις  για θερμοηλεκτρικούς σταθμούς ισχύος 7.289,5MW.  Εκτός από το Μαντούδι, (460 ΜW), έχει δοθεί θετική γνωμοδότηση από τη ΡΑΕ και για τα Άσπρα Σπίτια της Βοιωτίας (ισχύος 600 ΜW). Παράλληλα έχουν γίνει δημόσιες αναγγελίες  για τη δημιουργία μονάδων στον Αστακό (600 ΜW), στο Αλιβέρι (ισχύος 800 ΜW) και στη Λάρυμνα  (800 ΜW). Μόνο αυτές οι πέντε νέες μονάδες (Νέα 22/12/2007) θα επιβαρύνουν το περιβάλλον με επιπλέον 16,8 εκατ. τόνους διοξείδιο του άνθρακα ετησίως που ισοδυναμεί με ετήσια αύξηση των εθνικών εκπομπών CO2 κατά 12%. Δες σχετικό video

    Επίσης έχουν προγραμματισθεί νέες λιγνιτικές μονάδες συνολικής ισχύος 1.100ΜW στη Πτολεμαΐδα (450ΜW), στη Μελίτη (450MW) και Αμύνταιο (200ΜW). Παράλληλα ξανασυζητιέται η πιθανότητα αξιοποίησης των κοιτασμάτων λιγνίτη στη Δράμα που μπορεί να καλύψει τις ανάγκες ενός σταθμού ισχύος 1.500MW.

ΑΡΧΕΙΟ ΘΕΤΙΚΩΝ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΩΝ ΡΑΕ

Αν σκεφτεί κανείς ότι η συνολική εγκατεστημένη ισχύς ηλεκτροπαραγωγής στην Ελλάδα είναι 14.051MW και λάβει υπόψη την υποχρεωτική αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ μιλάμε για υπερκάλυψη των αναγκών της χώρας σε ηλεκτρισμό. Ανάγκες που αυξάνονται με ετήσιους ρυθμούς μόνο 2.4% και μετά το 2010 1.1% (ΚΑΠΕ, βουλη,8/2/08).

Με πολύ απλά μαθηματικά αναρωτιέται κανείς πως η Ελλάδα θα μπορέσει να μειώσει τις εκπομπές ρυπών στα όρια που έχει επιβάλει η ΕΕ. Αυτή τη στιγμή μάλιστα έχει υπερβεί τούς στόχους του Κιότο από το 2005. Συγκεκριμένα το Κιότο έδινε δικαίωμα στη Ελλάδα να αυξήσει τις εκπομπές της από το 1990 μέχρι το 2012 κατά 25%, ενώ μέχρι το 2005 η Ελλάδα είχε ήδη αυξήσει τις εκπομπές της πάνω από το όριο στο 25.4%.   Το ΚΑΠΕ υπολογίζει ότι από το 2005 μέχρι το 2020 η Ελλάδα θα πρέπει να μειώνει κάθε χρόνο τις εκπομπές της κατά 1.74% για τις μονάδες που είναι ενταγμένες στο ΕΣΚΔΕ και 4% για τις μη ενταγμένες μονάδες. Τα παραπάνω μέτρα μόνο αύξηση εγγυώνται δεδομένου ότι σύμφωνα με την ΙΕΑ (2005) για κάθε παραγομένη MWh από λιθάνθρακα εκπέμπονται μεταξύ 0.68 τονων CO2  (μονάδες συνδυασμένου κύκλου IGCC) και 0.94 τόνων CO2 για μονάδες κονιορτοποιημένου λιθάνθρακα (PCC). Δυστυχώς υπάρχουν μικρά περιθώρια βελτίωσης.  Εκτιμάτε  ότι οποιεσδήποτε βελτιώσεις στη αποδοτικότητα των τεχνολογιών ηλεκτροπαραγωγής με λιθάνθρακα μπορούν μακροπρόθεσμα να μειώσουν τις εκπομπές CO2  μόνο κατά 8%.

Δυσμενείς προβλέψεις

Έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (“Greenhouse gas emission trends and projections in Europe 2007), προβλέπει ότι η Ελλάδα θα αυξήσει τις εκπομπές της (από το έτος βάσης, 1990) κατά 46%. Σχεδόν διπλάσια αύξηση από αυτή που ορίζει το Κιότο. Η ίδια έκθεση δείχνει ότι η  Ελλάδα  δεν έχει πάρει ουσιαστικά μέτρα για να μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και να συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις της.  Επίσης στοιχεία από την Carbon Market Data δείχνουν αποκλίσεις

    Σύμφωνα με το "καλύτερο" σενάριο του υπάρχοντος  μακροχρόνιου σχεδιασμού (που εξετάζουμε παρακάτω) οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου προβλέπεται να αυξηθούν κατά 32%, τη στιγμή που η Ελλάδα θα κληθεί να μειώσει τις εκπομπές της το 2020 κατά 25%-30% σε σχέση με τα επίπεδα του 2010.

    Προϊστορία που δεν εμπνέει εμπιστοσύνη

Η Ελλάδα έχει μια αρνητική προϊστορία σε σχέση με τη συμμόρφωση της στα όρια εκπομπών. Συγκεκριμένα, άρθρο  της εφημερίδας Βήμα, (6/1/2008) αναφέρεται  σε καταστρατηγήση των ορίων εκπομπών που ρυθμίζει το Εθνικό Σχέδιο Κατανομής Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΕΣΚΔΕ) από τη ΔΕΗ.  Εννέα από τις 29 εγκαταστάσεις της ΔΕΗ υπερέβησαν τις επιτρεπόμενες εκπομπές CO2 που προέβλεπε η ΕΚΣΔΕ σε ποσοστό άνω του 20%.

Πρόσφατα (16/1/08) η Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης καταδίκασε τη Ελλάδα (προσφυγή ΙΜΔΑ ) γιατί δεν προστατεύει το δικαίωμα για προστασία της υγείας των κατοίκων που ζουν σε λιγνιτικές περιοχές. Επισημανθεί στην έκθεση ότι "όταν οι μετρήσεις για την ποιότητα του αέρα δείχνουν ότι υπάρχει υπέρβαση των ορίων, οι ποινές που επιβάλλονται είναι περιορισμένες και δεν έχουν αποτρεπτικό αποτέλεσμα. Ακόμη η απόφαση τόνισε  ότι "η κυβέρνηση δεν παρέχει επαρκώς ακριβείς πληροφορίες που να ισοδυναμούν με έγκυρη εκπαίδευση για τα πρόσωπα που ζουν στις λιγνιτικές περιοχές".  "Πολύ λίγα έχουν γίνει για να οργανωθεί επιδημιολογική παρακολούθηση κατοίκων κι εργαζομένων και επίσης δεν έχει γίνει καμιά μελέτη νοσηρότητας".

Όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα  της εφημερίδας Πρώτο Θέμα (14/4/08)  η Ελλάδα είναι η πρώτη από τις 141 χώρες που έχουν επικυρώσει το Πρωτόκολλο του Κιότο που εκλήθη σε απολογία στην Επιτροπή Συμμόρφωσης του ΟΗΕ. Η εφημερίδα αναφέρει ότι "οι εξηγήσεις που έδωσε πρόσφατα στην αρμόδια Επιτροπή στην Βόννη, η ομάδα του ΥΠΕΧΩΔΕ με επικεφαλής τον υφυπουργό Περιβάλλοντος κ. Σταύρο Καλογιάννη, κρίθηκαν ανεπαρκείς, καθώς η χώρα μας με βάση τη γνωμοδότηση του ΟΗΕ, δεν είναι σύννομη με το Πρωτόκολλο". Όπως είναι γνωστό η χωρά μας η μόνη από τις 141 χωρες απεβληθη από τις διαδικασίες του Κιότο μέχρι να βελτίωση τα συστήματα μέτρησης ρύπων. Δυστυχώς τα αλλεπάλληλα δελτία του ΥΠΕΧΩΔΕ μόνο εμπιστοσύνη δεν δημιουργούν ότι πρόκειται για άλλη μια διεθνή αδικία της χωρας.

Πώς να έχουμε εμπιστοσύνη όταν οι κάτοικοι τέτοιων περιοχών αναγκάζονται να προσφύγουν στα Ευρωπαϊκά δικαστήρια για να προστατευτούν από την μόλυνση του λιθάνθρακα; Όταν διεθνείς οργανισμοί καταδικάζουν τη χώρα για ελλείπεις μηχανισμούς ελέγχου και προστασίας από την λιθανθρακική μόλυνση; Όταν διεθνείς αξιόπιστοι  οργανισμοί βρίσκουν ότι η χώρα δεν είναι σύννομη στις υποχρεώσεις της και δεν πείθονται από τις εξηγήσεις των υφυπουργών μας; Δες του Video του σκαϊ

Το Παρατηρητήριο Περιβαλλοντικής Νομοθεσίας της WWF έχει συντάξει μια λίστα από καταδίκες τη Ελλάδας σε περιβαλλοντικά θέματα και μη ενσωμάτωση στην Ελληνική  νομοθεσία διαφορών κοινοτικών οδηγιών που μόνο εμπιστοσύνη δεν δημιουργεί για το κατά ποσό η χώρα θα μπορέσει να συμμορφωθεί στις ΕΕ της υποχρεώσεις.

Με βάση τα παραπάνω στοιχεία και περιορισμούς που επιβάλλει η ΕΕ δεν μπορούμε να δούμε πως η δημιουργία τόσο πολλών νέων μονάδων λιθάνθρακα θα μειώσει τις εκπομπές και η Ελλάδα θα είναι μέσα στα νόμιμα πλαίσια που ορίζει η ΕΕ. Επιπλέον, η προϊστορία της Ελλάδας σε θέματα ελέγχου και προστασίας της υγείας από τη ατμοσφαιρική μόλυνση, οι αργοί ρυθμοί συμμόρφωσης, η έλλειψη αποτελεσματικών μηχανισμών και η ελλιπής  εφαρμογή μέτρων μέτρησης και ελέγχου των παραβιάσεων δημιουργούν λίγη εμπιστοσύνη στους πολίτες. 


    4. Το ενεργειακό μείγμα πρέπει να διασφαλίζει την επάρκεια καυσίμων -ασφάλεια εφοδιασμού

Πως η Ελλάδα αντιμετωπίζει την ασφάλεια εφοδιασμού.

Η "πράσινη βίβλος της ΕΕ για αειφόρο ανταγωνιστική και ασφαλή ενέργεια"  επισημαίνει την ανάγκη για μια αειφόρο, αποδοτική και διαφοροποιημένη σύνθεση ενεργειακών πηγών. Μιλάει για την επιτακτική ανάγκη ενός συνολικού στρατηγικού στόχου, "με τον οποίο θα εξισορροπούνται οι στόχοι της αειφόρου χρήσεως της ενέργειας, της ανταγωνιστικότητας και της ασφάλειας του εφοδιασμού"

Επιχείρημα 1:  Ο λιθάνθρακας χρειάζεται για να αντικαταστήσει τα εγχώρια στερεά καύσιμα που στερεύουν

Τα αποθέματα λιγνίτη στην Ελλάδα ανέρχονται στους 3.200 εκατ. τόνου, 90% των οποίων βρίσκεται στη Βόρεια Ελλάδα.  Με τους σημερινούς ρυθμούς παραγωγής και σύμφωνα με τη ΔΕΗ τα λιγνιτικά αποθέματα τής Μεγαλόπολης εξαντλούνται σε 25 χρόνια  και αυτά της Δυτικής Μακεδονίας σε 35 χρόνια. Σύμφωνα με την έκθεση μακροχρονίου σχεδιασμού τα συνολικά εκμεταλλεύσιμα αποθέματα λιγνίτη εξαντλούνται σε 44 χρόνια. Η κατανομή των χαρτης λιγνιτηεκμεταλλεύσιμων λιγνιτικών κοιτασμάτων έχει ως εξής: Δυτική Μακεδονία 58,7%, Δράμα 28,2%, Ελασσόνα 5,3% και Μεγαλόπολη 7,8%.  Σημειωτέον ότι μεγάλες ποσότητες, ανεκμετάλλευτων κοιτασμάτων βρίσκονται στη Δράμα, στην Ανατολική Μακεδονία και στην Ελασσόνα (λεπτομέρειες).

Η εισαγωγή του λιθάνθρακα στο ενεργειακό μείγμα σύμφωνα με τη ΔΕΗ θα ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού της χώρας, καθώς τα αποθέματα λιθάνθρακα θα είναι περισσότερα αυτών του φυσικού αερίου. Παράλληλα προβλέπεται ότι οι τιμές πετρελαίου θα συνεχίσουν να αυξάνονται. Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, ο πρωθυπουργός στην ομιλία του στη Βουλή τις 8/2/08 εξέφρασε την ανάγκη να αντικατασταθούν αυτές οι λιγνιτικές μονάδες και να ανεξαρτοποιηθεί η χώρα από το πετρέλαιο. Συγκεκριμένα, ανέφερε: "Έρχομαι τώρα στο ζήτημα του λιθάνθρακα. Όπως είναι σε όλους γνωστό, η Ελλάδα, ως προς την εισαγωγή ενεργειακών πόρων, είναι από τις πιο εξαρτημένες χώρες στον κόσμο. Μέχρι πρόσφατα, το ενεργειακό ισοζύγιο της Χώρας στηριζόταν, κατά βάση, στην εισαγωγή πετρελαίου, ενώ η ηλεκτροπαραγωγή βασιζόταν στις πεπαλαιωμένες λιγνιτικές μονάδες της Δυτικής Μακεδονίας και της Μεγαλόπολης. Όλοι ξέρουμε τις συνέπειες που είχε και έχει η έκρηξη στις διεθνείς τιμές πετρελαίου. Και βέβαια, κανένας δεν αγνοεί ότι τα αποθέματα λιγνίτη στη Μεγαλόπολη εξαντλούνται μέσα στην επόμενη δεκαετία. Εξετάζεται, λοιπόν, το ενδεχόμενο ο λιθάνθρακας να προστεθεί στο ενεργειακό ισοζύγιο της Χώρας

Από ότι φαίνεται από τις δηλώσεις του Πρωθυπουργού κατά πρώτον οι νέες μονάδες θα αντικαταστήσουν αυτές του λιγνίτη που τελειώνει σε 25 με 35  χρόνια. Δυστυχώς οι νέες λιθάνθρακες μονάδες αν εγκριθούν θα αρχίσουν να λειτουργούν σε πέντε (5) χρόνια. Δηλαδή θα συνυπάρχουν με αυτές του λιγνίτη (που υποτίθεται θα αντικαταστήσουν) για τουλάχιστον 20 χρόνια. Παράλληλα, παρότι ο λιγνίτης τελειώνει, έχουν προγραμματισθεί και νέες λιγνιτικές μονάδες! (διάβασε σχετικό άρθρο του κ. Τσουτρέλη για την αντικατάσταση μονάδων λιγνίτη) Δεδομένου ότι τέτοια εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής έχουν διάρκεια ζωής 40 με 60 χρόνια, δεν μπορούμε να καταλάβουμε τη λογική και τον προγραμματισμό που ακολουθείται. Στην έκθεση μακροχρονίου σχεδιασμού αναφέρεται "ενδεικτικά" (δεν σημαίνει ότι θα συμβεί κιόλας) ότι η ΔΕΗ θα αποσύρει μέχρι το 2020 λιγνιτικές μονάδες συνολικής ισχύος 2.884MW, τις οποίες όμως έχει ήδη προγραμματίσει να αντικαταστήσει με θερμοηλεκτρικές μονάδες συνολικής ισχύος 2.240MW (οι μισές από τις οποίες είναι λιγνίτης και άνθρακας).

Ο πρόεδρος του ΙΓΜΕ σε ημερίδα το Νοέμβρη του 2007 αντικρούει αυτή την κυβερνητική αιτίαση δηλώνοντας εθελουσία εξωτερική ενεργειακή εξάρτηση. Η δήλωση του έχει ως εξής:  "Σήμερα η συμμετοχή της παραγωγής ηλεκτρενέργειας από λιγνιτικούς Α.Η.Σ. έχει μειωθεί κατά 23% καλύπτοντας το 58% των αναγκών όχι γιατί έσβησαν λιγνιτικοί Α.Η.Σ., αλλά γιατί η ζήτηση μετά το 2003, που τέθηκε σε λειτουργία ο Α.Η.Σ. Μελίτη Ι, καλύφθηκε από εισαγόμενο ενεργειακό καύσιμο."

Επιχείρημα 2: Η διαφοροποίηση καύσιμης ύλης με λιθάνθρακα θα αυξήσει τη ασφάλεια εφοδιασμού

Η πράσινη βίβλος και η δεσμευτική  οδηγία 2005/89/ΕΚ περί μέτρων διασφάλισης του εφοδιασμού με ηλεκτρισμό και περί επενδύσεων υποδομής» αναφέρει ότι " τα κράτη μέλη λαμβάνουν υπόψη   «...το βαθμό διαφοροποίησης στην παραγωγή σε εθνικό ή σχετικό περιφερειακό επίπεδο».

Το 60% της παραγωγής ηλεκτρισμού στην Ελλάδα προέρχεται από λιθάνθρακα (λιγνίτη) ενώ κατά μέσο όρο ο  άνθρακας και ο λιγνίτης συμβάλλουν στο 29% περίπου της ηλεκτροπαραγωγής της ΕΕ. Μια συμβολή των λιθανθράκων στο ενεργειακό μείγμα της ΕΕ στο ήμισυ της αντίστοιχης της Ελληνικής,  που παρόλα αυτά η  πράσινη βίβλος της ΕΕ τη θεωρεί "βιώσιμη μόνο αν συνοδεύεται από χρησιμοποιούμενη σε εμπορική κλίμακα δέσμευση άνθρακα και καθαρές  τεχνολογίες άνθρακα σε επίπεδο ΕΕ". Η Ελλάδα θέλει να  επεκτείνει τη δικιά της περαιτέρω.

Η πράσινη βίβλος της ΕΕ για αειφόρο ανταγωνιστική και ασφαλή ενέργεια επίσης προτρέπει ότι "Η δράση για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση, πέραν της αντιμετώπισης του προβλήματος της αλλαγής του κλίματος, θα συμβάλλει στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού και θα συντείνει στον περιορισμό της αυξανόμενης εξάρτησης  της ΕΕ από τις εισαγωγές ενέργειας".  Στην Ελλάδα όπως προαναφέρθηκε μόνο  ένα μικρό ποσοστό της ενέργειας έρχεται από ΑΠΕ (3,3%). Χαρακτηριστικά, από το 2006 μέχρι τώρα η ΡΑΕ έχει δώσει θετικές γνωμοδοτήσεις για θερμοηλεκτρικές μονάδες ισχύος 6.033ΜW ενώ οι θετικές γνωμοδοτήσεις για (διασυνδεδεμένα) αιολικά συστήματα (3.248MW), βιομάζα (37 MW), μικρά υδροηλεκτρικά (141MW) και φωτοβολταϊκά (90MW) είναι πολύ μικρότερες.

Δεν καταλαβαίνουμε πώς η αύξηση της εξάρτησης από το λιθάνθρακα που ήδη καλύπτει το 60% των αναγκών θα οδηγήσει σε διαφοροποίηση στην παραγωγή όπως απαιτείται από την οδηγία 2005/89/ΕΚ και συνιστάτε από την πράσινη βίβλο.  Αύξηση των άλλων πηγών ενεργείας ΑΠΕ και η μείωση της εξάρτησης από λιθάνθρακα θα αποτελέσει πραγματική διαφοροποίηση στην παραγωγή ηλεκτρισμού που θα μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια εφοδιασμού.

Επιχείρημα 3: Το κάνουν και άλλοι, γιατί όχι και εμείς;

Ο πρωθυπουργός (Βουλή τις 8/2/08) επίσης δήλωσε ότι "πληροφοριακά μόνο, επισημαίνω ότι μόλις πρόσφατα δόθηκε τέτοια άδεια στην Αγγλία, ενώ ανάλογες επενδύσεις ετοιμάζονται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες".  Η ΔΕΗ για παρόμοιους λόγους για να νομιμοποιήσει τα σχέδια της να χρησιμοποίηση λιθάνθρακα έχει  συντάξει μια λίστα από ευρωπαϊκές χώρες που σχεδιάζουν παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέσω λιθάνθρακα (στην έκθεση της  για το λιθάνθρακα, 1/08). Οι αναφορές είναι παραπλανητικές γιατί ολες αυτές οι χώρες  έχουν δική τους παραγωγή λιθάνθρακα. Η υπάρχουσα συμμετοχή του λιθάνθρακα στο ενεργειακό μείγμα αυτών των χωρών (29% ΕΕ μέσος όρος) είναι πολύ μικρότερη από αυτή στη Ελλάδα (60%).  Το παράδοξο είναι ότι χώρες πλούσιες σε εγχώρια κοιτάσματα λιθάνθρακα όπως η Γερμάνια (RWE) δεν θέλουν τέτοιες μονάδες, εμείς τις θέλουμε και με εισαγόμενο καύσιμο.

Επιχείρημα 4: Ο λιθάνθρακας θα μας απεξαρτήσει από τις εισαγωγές;

Η οδηγία 2005/89/ΕΚ περί μέτρων διασφάλισης του εφοδιασμού με ηλεκτρισμό και περί επενδύσεων υποδομής» που θα ενσωματωθεί στη εθνική νομοθεσία σύντομα, αναφέρει ότι θα πρέπει "να  μειωθεί η εξωτερική  ενεργειακή εξάρτηση". Έκθεση του externe της ΕΕ υπογραμμίζει ακριβώς τους κινδύνους που εγκυμονεί  για την ασφάλεια εφοδιασμού της ΕΕ η αυξανομένη εξάρτηση από  εισαγωγές λιθάνθρακα. Είναι εντυπωσιακό να μιλάμε ότι η εξάρτηση σε εισαγόμενο λιθάνθρακα θα ενισχύσει τη ασφάλεια εφοδιασμού της χώρας.   Η αύξηση και μερική αντικατάσταση των εισαγωγών με άλλες εισαγωγές δεν λύνει το πρόβλημα της ενεργειακής εξάρτησης. Η εισαγωγή λιθάνθρακα δεν ανεξαρτοποιεί τη χώρα από τις τιμές πετρελαίου. Χρειάζεται πετρέλαιο για να μεταφερθεί ο λιθάνθρακας.

Η εισαγωγή λιθάνθρακα δεν  δημιουργεί περισσότερη ασφάλεια εφοδιασμού από ότι η άμεση εισαγωγή ηλεκτρικού ρεύματος και τα ΑΠΕ. Με αυτό το τρόπο η χώρα θα γλυτώσει και τα υψηλά εξωτερικά κόστη που συνεπάγεται ο λιθάνθρακας και θα μπορέσει να είναι σύννομη με την ΕΕ πολιτική και τις ΕΕ δεσμεύσεις.


5. Το ενεργειακό μείγμα πρέπει να μην επιβαρύνει το περιβάλλον

Στην πρώτη έκθεση για το Μακροχρόνιο Ενεργειακό Σχεδιασμό για την Ελλάδα 2008-2020 επισημαίνεται ότι "Οι εκπομπές ανά μονάδα ακαθάριστης εγχώριας κατανάλωσης ενέργειας είναι από τις υψηλότερες στην ΕΕ. Ο λόγος είναι η κυρίαρχη θέση του λιγνίτη και του πετρελαίου στο ενεργειακό μείγμα της χώρας. Οι μισές περίπου εκπομπές CO2 στην Ελλάδα, προέρχονται από τον τομέα παραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας όπου το 83% οφείλεται στη καύση λιγνίτη". Πώς ανταποκρίνεται η Ελλάδα σε αυτό το ρεκόρ που κατέχει;

Ένα μακροχρόνιο σχέδιο που δεν εφαρμόζεται.

Στην πρώτη έκθεση για το Μακροχρόνιο Ενεργειακό Σχεδιασμό για την Ελλάδα 2008-2020 αναφέρονται τα παρακάτω: "Έτσι λοιπόν το κύριο σημείο της πολιτικής της χώρας για τη μείωση των εκπομπών είναι η διαφοροποίηση του σημερινού ενεργειακού μείγματος με την εισαγωγή καυσίμων με χαμηλότερες εκπομπές (φυσικό αέριο) και τη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, της Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας και της εξοικονόμησης ενέργειας. Ειδικά για τον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής, προβλέπονται η βελτίωση της απόδοσης των υπαρχόντων λιγνιτικών σταθμών, και η διείσδυση του φυσικού αερίου και των ΑΠΕ. Στον τομέα της κατανάλωσης ενέργειας προβλέπονται παρεμβάσεις στον τομέα των κτιρίων (κανονισμοί, χρήση παθητικών και ενεργητικών συστημάτων, πιστοποίηση συσκευών και εισαγωγή φυσικού αερίου), στον τομέα της βιομηχανίας (χρήση φυσικού αερίου και συμπαραγωγής) και στις μεταφορές κυρίως με βελτίωση των υποδομών για τις δημόσιες μεταφορές και με την εισαγωγή των βιοκαυσίμων."

Με βάση αυτούς τους στόχους η έκθεση σχεδιάζει το ενεργειακό μείγμα της χώρας για το 2020 πάνω στα  παρακάτω 3 σενάρια

Παραγωγή Ηλεκτρισμού ανά Καύσιμο κάτω από το καθεστώς 3 διαφορετικών σεναρίων:

Σενάριο 1  (Business as Usual ή Σενάριο Βάσης): μικρή μείωση λιγνιτικών μονάδων το 2020 λόγω διείσδυσης του άνθρακα. Η συμμετοχή των λιθανθράκων στη παραγωγή ηλεκτρικής ενεργείας παραμένει γύρω στο 41% με 55%. Οι εκπομπές ΑΘ ξεπερνούν τα όρια του πρωτοκόλλου του Κυότο για την περίοδο 2008-2012 (άνω του +40 % από τα επίπεδα του 1990) και αυξάνονται ακόμη περισσότερο μέχρι το 2020.

Σενάριο 2 (Μέσες Διεθνείς Τιμές Πετρελαίου): μείωση λιγνίτη, αύξηση λιθάνθρακα, παραγωγή από στερεά καύσιμα  κάτω από 30 TWh.  Οι εκπομπές ΑΘ την περίοδο 2008-2012 θα ξεπεράσουν τα όρια του πρωτοκόλλου του Κυότο (+32 % σε σχέση με τα επίπεδα του 1990). Ενώ για την περίοδο 2012-2020 που η Ελλάδα έχει δεσμευθεί να μειώσει τις εκπομπές το μακροχρόνιο σχέδιο προβλέπει μηδενική αύξηση εκπομπών.

Σενάριο 3 (Υψηλές Διεθνείς Τιμές Πετρελαίου): Αύξηση χρήσης λιθανθράκων (πάνω από 40 TWh το 2020), μεγαλύτερη διείσδυση ανθρακικών μονάδων  (αύξηση εγκαθισταμένης ισχύος με εισαγόμενο άνθρακα κατά 2.400MW μέχρι το 2020). Οι εκπομπές ΑΘ την περίοδο 2008-2012 θα  ξεπεράσουν τα όρια του πρωτοκόλλου του Κιότο (+32 % σε σχέση με τα επίπεδα του 1990). Ενώ για την περίοδο 2012-2020 που η Ελλάδα έχει δεσμευθεί να μειώσει τις εκπομπές, το μακροχρόνιο σχέδιο προβλέπει μηδενική αύξηση εκπομπών.

Ο λιθάνθρακας (λιγνίτης) σήμερα είναι υπεύθυνος για την παραγωγή  32,5 TWh και στο χειρότερο σενάριο (και πιθανότερο με την παρατηρούμενη αύξηση των τιμών πετρελαίου)  θα είναι υπεύθυνος για την παραγωγή πάνω από 40 TWh το 2020 αυτό σημαίνει αύξηση της παραγωγής ηλεκτρισμού από  λιθάνθρακα το 2020 κατά 8TWh ή 23% με  25% σε σχέση με τώρα. Για να πετύχει αυτήν την σχεδιαζόμενη αύξηση παραγωγής (8TWh) στις χειρότερες συνθήκες μέχρι το 2020 χρειάζεται να εγκαταστήσει λιθάνθρακες μονάδες (με μέσης απόδοσης 40%) 1.300MW με 1.500MW. Όπως είδαμε παραπάνω οι άδειες που δίνονται και ο αριθμός των προγραμματισμένων μονάδων λιθάνθρακα υπερβαίνουν κατά 4 με 5 φορές αυτό το νουμερο.  

Παραγωγή Ηλεκτρισμού ανά καύσιμο κάτω από τα τρία σενάρια του Μακροχρονίου σχεδίου

 

 

 


Επιχείρημα 1:  Μη φοβάστε, οι θεσμοί και διαδικασίες αδειοδότησης που έχουμε  διασφαλίζουν τη προστασία του περιβάλλοντος

Ο πρωθυπουργός στη ομιλία του στη Βουλή (8/2/08) δήλωσε ότι "για την κατασκευή μιας μονάδας προαπαιτείται υπεύθυνη γνωμοδότηση της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας. Προπάντων, απαιτείται η τήρηση αυστηρών περιβαλλοντικών όρων. Επιβάλλεται περιβαλλοντική μελέτη και έγκρισή της από το ΥΠΕΧΩΔΕ και από τα συναρμόδια Υπουργεία. Καμία τέτοια έγκριση δεν έχει μέχρι στιγμής δοθεί".  Η εμπειρία μας με την γνωμοδότηση της ΡΑΕ για τη λιθανθρακική μονάδα στο Μαντούδι Ευβοίας, μόνο εμπιστοσύνη δεν δημιουργεί για τις παραπάνω δικλείδες ασφαλείας.  Ο σύλλογος μας έχει κάνει συγκεκριμένη καταγγελία στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής για το τρόπο που η ΡΑΕ χειρίστηκε τη συγκεκριμένη υπόθεση καταδεικνύοντας τις αδυναμίες αυτών των θεσμών.

Ενδεικτικό του πόσο πολύ αυτοί οι θεσμοί συμμερίζονται τις ανησυχίες του πολίτη για το περιβάλλον και τη λειτουργία του συστήματος είναι ότι μετά από τρεις μήνες δεν έχουμε λάβει ακόμα καμιά απάντηση. Εμείς οι πολίτες πως να εφησυχάσουμε από τις καλόπιστες κατά τη γνώμη μας διαβεβαιώσεις του πρωθυπουργού; Τι εμπιστοσύνη να δείξουμε όταν οι βασικές διαδικασίες διαφάνειας που προβλέπει στη συγκεκριμένη περίπτωση το άρθρο 15 της  οδηγίας 96/61/ΕΚ για πρόσβαση στις πληροφορίες και συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία χορήγησης της άδειας δεν εφαρμόζονται. Ποια διαδικασία ενημερώνει τον πολίτη σε ποιο γραφείο ή στάδιο βρίσκεται αυτή τη στιγμή μια τέτοια αίτηση αδειοδότησης; Τι πρόσβαση έχει ο ενδιαφερόμενος πολίτης σε σχετικές πληροφορίες;

Η παραπάνω εμπειρία και αδιαφάνεια στις διαδικασίες δημιουργούν σοβαρές αμφιβολίες στο κατά πόσο οι θεσμοί μπορούν να προστατεύσουν το περιβάλλον από κακές περιβαλλοντικά επιλογές στο ενεργειακό μείγμα της χώρας. 

Επιχείρημα 2: Με τις νέες τεχνολογίες ο λιθάνθρακας δεν μολύνει 

Τόσο η κυβέρνηση όσο και η ΔΕΗ υποστηρίζουν ότι νέες τεχνολογίες στη καύση λιθάνθρακα θα λύσουν το πρόβλημα. δυο τεχνολογίες χρησιμοποιηθήκαν στις διαφορές παρουσιάσεις   τεχνολογία "ρευστοποιημένης κλίνης" και η τεχνολογία δέσμευσης και αποθήκευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Ας δούμε το καθένα ξεχωριστά με τη βοήθεια του παρακάτω συγκριτικού πίνακα πηγών παραγωγής ηλεκτρισμού που πρόσφατα  συνέταξε η ΕΕ. Στο πίνακα φαίνονται ξεκάθαρα τα μειονεκτήματα όλων των υπαρχουσών τεχνολογιών λιθάνθρακα, που έχουν εκπομπές CO2 πολλαπλάσιες από τις άλλες πηγές ηλεκτρικής ενέργειας. Εκτιμάται από μελέτη της  ΕΕ ότι οποιεσδήποτε βελτιώσεις στη αποδοτικότητα των τεχνολογιών ηλεκτροπαραγωγής με λιθάνθρακα  μπορούν μακροπρόθεσμα να μειώσουν τις εκπομπές CO2  μόνο κατά 8%. Στην εκτίμηση αυτή δεν λαμβάνονται υπόψη η υπό εξέλιξη τεχνολογίες δέσμευσης και αποθήκευσης CO2.

Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα διαφόρων πηγών ηλεκτρικής ενεργείας

Πηγές ενεργείας

Τεχνολογία για τον υπολογισμό κόστους
2005 Κόστος
(€ / MWh)
Προβλεπό-μενα  κόστη 2030
(€ / MWh με €20-30/tCO2)
Εκπομπές αεριών θερμο-κηπίου
(Kg CO2eq /MWh)
EΕ-27 Εξάρτηση από εισαγωγές
Αποδοτι-κότητα
Ευαισθησία στη τιμή του καυσίμου
Αποδεδειγμένα αποθέματα
/
ετήσια παραγωγή
Πηγη IEA
2005
2030
Φυσικό αέριο
Ανοιχτού κύκλου
45 – 70
55 - 85
440
57%
84%
40%
Πολύ υψηλή
64 χρόνια
CCGT (Συνδυασμένου κυκλου)
35 – 45
40 - 55
400
50%
Πολύ υψηλή
Πετρέ-λαιο
Μηχανή ντίζελ
70 – 80
80 - 95
550
82%
93%
30%
Πολύ υψηλή
42 χρόνια
Λιθάν-θρακας
PF (κονιορτοποι-ημένο καύσιμο με αποθείωση)
30 – 40
45 - 60
800
39%
59%
40-45%
μέτρια
155 χρόνια
CFBC (Ρευστοποι-ημένης κλινης)
35 – 45
50 - 65
800
40-45%
μέτρια
IGCC
(Συνδυασμένου κύκλου)
40 – 50
55 - 70
750
48%
μέτρια
Πυρηνική
Αντιδραστήρας ελαφρού ύδατος
40 – 45
40 - 45
15
περίπου 100% από Ουράνιο 
33%
χαμηλή
 85 χρόνια
Βιομάζα
Μονάδα βιομάζας
25 – 85
25 - 75
30
καμιά
30 - 60%
μέτρια
Α
ν
α
ν
ε
ώ
σ
ι
μ
η
Αιολικά
Στη στεριά
35 – 175
28 - 170
30
95-98%
καμιά
35 – 110
28 – 80
Στο πέλαγος
50 – 170
50 - 150
10
95-98%
60 – 150
40 – 120
Υδροηλ-εκτρικα
Μεγάλα
25 – 95
25 - 90
20
95-98%
Μικρά (<10MW)
45 – 90
40 - 80
5
95-98%
Ήλιος
Φωτοβολταϊκά
140 - 430
55 -260
100
/

Πηγή:Towards a low carbon future: European Strategic Energy Technology Plan Brussels: MEMO/07/493     22/11/2007

Τεχνολογίαευστοποιημένης κλίνη"

Η δε "ρευστοποιημένη κλίνη" που τόσο ακούγεται από το στόμα του υφυπουργού ανάπτυξης (βουλή 8/2/08) όπως φαίνεται στο πίνακα δεν είναι καν η βέλτιστη τεχνολογία καύσης λιθάνθρακα όπως απαιτεί οδηγία της ΕΕ. Η τεχνολογία συνδυασμένου κύκλου (IGCC) είναι η καλύτερη σπο τις χείριστες επιλογές καυσίμου (δηλ. λιθάνθρακα). Έρευνα από τους Andracsek, Burns και  McDonnell (2007) έδειξε ότι  η τεχνολογία ρευστοποιημένης κλίνης (σε σχέση με τις άλλες τεχνολογίες) έχει μόνο μια μικρή μείωση στις εκπομπές ΝΟχ αλλά σημαντική αύξηση στις εκπομπές αιωρουμένων σωματιδίων PM10 που είναι και τα πιο επικίνδυνα για την υγεία.  Σύμφωνα με τη ΙΕΑ η  τεχνολογία "ρευστοποιημένης κλίνης"  αυξάνει σημαντικά τις εκπομπές υποξειδίου του αζώτου (N2O) πάνω από τα επίπεδα μονάδων που λειτουργούν με άλλες τεχνολογίες. Το αέριο αυτό δεν διασπάται εύκολα και έχει διάρκεια ζωής πάνω από 100 χρόνια.  Συγκεκριμένα έχει υπολογισθεί ότι σε περιοδο100 χρονών το  υποξείδιο του αζώτου (N2O)  έχει 296 φορές σοβαρότερες συνέπειες στην υπερθέρμανση του πλανήτη από ότι έχει ίδια ποσότητα διοξειδίου το άνθρακα.

Τεχνολογία δέσμευσης και αποθήκευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Η ΔΕΗ κάνει λόγο  ότι σκοπεύει να χρησιμοποιήσει τεχνολογία δέσμευσης και αποθήκευσης του διοξειδίου του άνθρακα (CO2). Η ΕΕ προωθεί αυτή την τεχνολογία, η οποία δεν είναι διαθέσιμη ακόμη σε εμπορική κλίμακα.

Αναμένεται  ότι η τεχνολογία αυτή θα δεσμεύει τουλάχιστον 85% των εκπομπών CO2. Το δεσμευμένο θα μεταφέρεται σε κατάλληλες  υπεδάφιες περιοχές όπου θα αποθηκεύεται μόνιμα.  Σήμερα, η τεχνολογία χρησιμοποιείται σε άλλους βιομηχανικούς κλάδους αλλά σε κλίμακα πολύ μικρότερη από αυτή που απαιτείται  στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.  Υπολογίζεται ότι η τεχνολογία θα είναι έτοιμη για εμπορική χρήση στην ηλεκτροπαραγωγή το 2020. Η πρώτη γενιά αυτών των εμπορικοποιημένων εγκαταστάσεων θα λειτουργεί με αποδοτικότητες 33% (για μονάδες κονιοποιημένου άνθρακα) και  35% (για μονάδες IGCC). Το κόστος κατασκεύης τους θα είναι 1.800 €/kW και 1.700 €/kW αντίστοιχα, ενώ το κόστος δέσμευσης CO2 υπολογίζεται περίπου στα 25-30 ευρώ ανά τόνο CO2.  (κοίτα την ανάλυση κόστους στις τελευταίες γραμμές του παρακάτω πίνακα.)

Επίπεδα εκπομπής και κόστη ηλεκτρικoύ ρεύματος για τις επιλεγμένες τεχνολογίες παραγωγής ενέργειας με καύση άνθρακα
Τεχνολογία Καύση κονιοποιημένου άνθρακα με αποθείωση (PCC) Καύση ρευστοποιημένης κλίνης (FBC) Ενσωματωμένη αεριοποίηση συνδυασμένου κύκλου (IGCC) PCC - στόχος για Τεχνολογίες Μηδενικών Εκπομπών IGCC - στόχος για Τεχνολογίες Μηδενικών Εκπομπών
Καθαρή απόδοση εγκατάστασης (%) 36 - 38 40 - 43 38 - 47 έως 50 έως 56
Εκπομπές SO2 (% απομάκρυνσης) 90 - 98 90 - 98 98 - 99 95 - 98 99
Εκπομπές ΝΟx (όπως ΝΟ2, mg/m3) 100 - 200 (SCR) < 200 - 400 < 125 < 125 < 25
Αιρούμενα σωματιδια (mg/m3) 10 - 50 < 50 < 1 < 10  < 1
Τιμές εκπομπών CO2 (t CO2/MWh) 0,83 - 0,94 0,72 - 0,81 0,68 - 0,85 Μείωση ενεργειακών προστίμων για τη διαδικασία δέσμευσης του CO2,  από 6-12% σε 2-4%
Απόδοση δέσμευσης CO2 (%) 85 - 90 85 - 90 85 - 91
Καθαρή απόδοση εγκατάστασης  με δέσμευση  CO2 (%) 25 - 28 30 - 35 31 - 40
Διακύμανση εκπομπών CO2, με δέσμευση (t CO2/MWh)  0,05 - 0,13 0,09 - 0,15 0,07 - 0,15
Διακύμανση κόστους ηλ. ρεύματος, χωρίς δέσμευση  CO2(US$/MWh)  42,3 - 49,2 43 - 52 41 - 81 - -
Διακύμανση κόστους ηλ. ρεύματος, με  δέσμευση CO2 (US$/MWh)  76,6 - 87 62 - 86 54 -79 - -
Κόστος CO2, που αποφεύγεται (US$/tCO2) 43 - 47 29 - 51 13 - 37 - -
Παρούσα κατάσταση τεχνολογίας  Αναπτυγμένες τεχνολογίες, εμπορικά διαθέσιμες και ευρέως διαδεδομένες Αναπτυγμένες τεχνολογίες, συνεχώς βελτιωνόμενες Αναπτυγμένες τεχνολογίες, χρειάζονται περαιτέρω βελτίωση για να μειώσουν τα υψηλά κόστη Τεχνολογίες σε εξέλιξη, σχεδιάζονται εγκαταστάσεις για επίδειξη
Πηγή: IPCC 2005, IEA 2005
Ευχαριστούμε τους Πολίτες κατά του Λιθάνθρακα για την μετάφραση αυτού του πίνακα

Το υψηλό κόστος εγκατάστασης και λειτουργίας τέτοιων εγκαταστάσεων θα οδηγήσει σε υψηλές τιμές ηλεκτρισμού. Ένας από τα επιχειρήματα για τη χρήση λιθάνθρακα.

Η τεχνολογία δεν υπάρχει σε χρησιμοποιήσιμη μορφή ακόμη και δεν υπάρχει λόγος να σχεδιάζονται μονάδες παραγωγής τώρα. Μια εκ των υστέρων προσθήκη εγκαταστάσεων δέσμευσης και αποθήκευσης  CO2 ενώ είναι τεχνολογικά δυνατή, θα έχει πολύ υψηλό κόστος.

Η πολλά υποσχόμενη γεωλογική αποθήκευση λιθάνθρακα ίσως να μην μπορεί καν να χρησιμοποιηθεί στην Ελλάδα.  Η ιδιαιτερότητα του υπεδάφους της Μεσογειακής λεκάνης και οι επιπλοκές που μπορεί να δημιουργήσει στα υπόγεια ύδατα όπως αναφέρεται στη Διακήρυξη της Αλμέρια που συνυπογράφτηκε  από τους υπουργούς περιβάλλοντος, (18/1/2008) ίσως να κάνουν αδύνατη ή επικίνδυνη τη χρήση αυτής της τεχνολογίας. Θα πρέπει η ΔΕΗ και οι αδειοδοτικές αρχές να πάρουν σοβαρά τις συστάσεις της  Διακήρυξη της Αλμέρια πάνω σε αυτό το θέμα.

Η νέα έκθεση (5/5/08) της Greenpeace με τίτλο "Δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα: ψεύτικες ελπίδες" αποκαλύπτει ακόμα περισσότερα προβλήματα σε σχέση με την μη εφικτότητα αυτής της τεχνολογίας


Μόλυνση του περιβάλλοντος δεν είναι μόνο το CO2

Οι λιθανθρακικές μονάδες παράγουν τη μεγαλύτερη (από οποιαδήποτε άλλη πηγή) μόλυνση διοξειδίου του θειου (SΟ2). Στις ΗΠΑ μόνο, ο λιθάνθρακας είναι υπεύθυνος για τα δυο τρίτα (2/3) της συνολικής μόλυνσης από SΟ2 κάθε χρονο3. Το διοξείδιο του θείου (SΟ2) μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα τόσο από μόνο του όσο και από τις ενώσεις του με άλλους ρύπους. Εκτός από την όξινη βροχή  το SΟ2 μπορεί να ενωθεί με οξείδια του αζώτου (ΝΟχ) και άλλα σωματίδια στην ατμόσφαιρα και να σχηματίσει αιωρούμενα σωματίδια  (PM = particulate matter). Φυσικά τα αιωρούμενα σωματίδια απελευθερώνονται  και απευθείας και από τις καμινάδες των λιθανθρακικών μονάδων.

Οι λιθανθρακικές μονάδες εκπέμπουν 67 τοξικές ουσίες στον αέρα [1]. Ουσίες όπως αρσενικό, βηρύλλιο, χρώμιο, μαγγάνιο, νικέλιο, υδράργυρος κλπ.   Συγκεκριμένα 55 από αυτές αποδεδειγμένα επηρεάζουν την ανάπτυξη του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος των παιδιών. Aπό αυτές τις 55, οι 24 σύμφωνα με την EPA (Environmental Protection Agency) που έκανε την μελέτη χαρακτηρίζονται σαν  καρκινογόνες ουσίες (κοίτα παρακάτω πίνακες και αυτό το συγκεκριμένο πίνακα για τις κύριες μορφές καρκινου)

Στοιχεία από μητρώο τοξικών εκπομπών των ΗΠΑ (ΤRI) το 1999 για συγκεκριμένες εκπομπές από ανθρακικές  μονάδες παραγωγής ηλεκτρισμού

 

Συνολικές εκπομπές  (lbs) ΤRI το 1999

Σαν ποσοστό των συνολικών εθνικών τοξικών εκπομπών   των ΗΠΑ.

Επιπτώσεις στην Υγεία

Αρσενικό και ενώσεις του

298.297

48%

Νευροτοξίνη /ενδοκρινικός διαταράκτης /γνωστό ισχυρό καρκινογόνο για τον άνθρωπο

Βηρύλλιο και ενώσεις του

8.585

81%

Πιθανό καρκινογόνο μέτριας η χαμηλής ισχύος

Χρώμιο και ενώσεις του

1.053.160

25%

Γνωστό ισχυρό καρκινογόνο (Χρώμιο VI)

Μαγγάνιο και ενώσεις του

3.273.899

16%

Νευροτοξίνη

Υδράργυρος και ενώσεις του

 

33%

Ο μεθυλυδράργυρος είναι γνωστή νευρολογική τοξίνη και πιθανό καρκινογόνο. Τα στοιχεία υδράργυρου  είναι νευροτοξίνες και οι ανόργανες ενώσεις υδραργύρου δημιουργούν προβλήματα στα νεφρά και είναι πιθανά καρκινογόνα

Νικέλιο και ενώσεις του

1.502.569

50%

Το νευροτοξικό νικέλιο και το υποθειούχο νικέλιο είναι γνωστά καρκινογόνα. Το νικελοκαρβονύλιο είναι πιθανό καρκινογόνο

Σελήνιο και ενώσεις του

660.424

77%

Το νευροτοξικο θειούχο σελήνιο είναι πιθανό καρκινογόνο.

Υδροχλώριο

666.193.000

92%

Δυνατό φλογιστικό αέριο επηρεάζει το αναπνευστικό σύστημα

Υδροφθόριο

72.700.182

80%

Νευροτοξίνη /Δυνατό φλογιστικό αέριο επηρεάζει το αναπνευστικό σύστημα

Πηγή: How Air Pollution from Power Plants Threatens the Health of America’s Children, Clean Air Task force 2002

Οι λιθάνθρακες μονάδες είναι  οι μόνες και κύριες  πηγές μόλυνσης  υδράργυρου στις ΗΠΑ, και από τις κυριότερες πηγές άλλων επιβλαβών και τοξικών ατμοσφαιρικών ρύπων. Σύμφωνα με μελέτη του Υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ ο λιθάνθρακας περιέχει ιχνοστοιχεία υδράργυρου που με την καύση μετατρέπονται σε ατμούς υδράργυρου( epa,1999).Ο υδράργυρος επηρεάζει κυρίως την ενδομήτρια ανάπτυξη των εμβρύων. Στα έμβρυα μπορεί να προκαλέσει  εγκεφαλικές βλάβες, πνευματική καθυστέρηση,  τύφλωση και πολλά άλλα προβλήματα. Τα νήπια εκτίθενται σε παρόμοιους κινδύνους από το μολυσμένο μητρικό γάλα. Έχει επιπτώσεις στους μεσήλικες άνδρες γιατί αυξάνει το κίνδυνο στεφανιαίας νόσου. Υπολογίζεται ότι τα εργοστάσια λιθάνθρακα στη Αμερική παράγουν  5.500 τόνους υδράργυρου κάθε χρόνο.

Οι λιθάνθρακες περιέχουν χαμηλά επίπεδα ουράνιου και θορίου (Thorium) (φυσικά ραδιενεργά ισότοπα) που όταν εκπέμπονται με την καύση στο περιβάλλον δημιουργούν ραδιενεργή μόλυνση[2]. Σύμφωνα με μια μελέτη του ORNL (για λογαριασμό του υπουργείου ενέργειας των ΗΠΑ)  μια μονάδα λιθάνθρακα ισχύος 1.000ΜW μπορεί να εκπέμψει 5,2 τόνους ουράνιο (από τα οποία 34 κιλά είναι το επικίνδυνο Ουράνιο 235) σε ένα χρόνο και 12,8 τόνους θορίου. Οι ραδιενεργές εκπομπές είναι 100 φορές μεγαλύτερες από ότι σε ένα εργοστάσιο πυρηνικής ενέργειας της ίδιας ισχύος.

Ποιος θα μας προστατεύσει από τούς παραπάνω περιβαλλοντικούς κινδύνους που προκαλεί ο λιθάνθρακας; Γιατί δεν συζήτιουνται όλες οι περιβαλλοντικές συνέπειες του λιθάνθρακα, όταν μάλιστα είναι τόσο επικίνδυνες για την υγεία;

 

Νομίζουμε ότι  η κυβέρνηση έχει υποχρέωση να δώσει καθαρές απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα και να αναθεωρήσει τις σκέψεις της για μια τόσο πρώιμη και μαζική διείσδυση του λιθάνθρακα στο ενεργειακό μείγμα της χώρας.


Τα παρακάτω έγγραφα είναι ιδιαιτέρα χρήσιμα για να δει κανείς τόσο τις προθέσεις της κυβέρνησης και εμπλεκομένων φορέων (π.χ. ΔΕΗ) όσο και τους περιορισμούς που θέτει η ΕΕ. 

> Δηλώσεις στην 1η Συνεδρίαση του Συμβουλίου Εθνικής Ενεργειακής Στρατηγικής (19/7/2006)
> Εθνικό Σχέδιο Κατανομής Δικαιωμάτων Εκπομπών  (ΕΣΚΔΕ -2) (9/2006)
> Δέσμη μέτρων του ΥΠΕΧΩΔΕ   για μείωση των αερίων θερμοκηπίου  (26/3/2007) 
> 1η έκθεση για το Μακροχρόνιο Ενεργειακό Σχεδιασμό για την Ελλάδα 2008-2020 (Αύγουστος 2007) από το Υπουργείο Ανάπτυξης και Συμβούλιο Εθνικής Ενεργειακής Στρατηγικής (ΣΕΕΣ)
>Στρατηγικό Σχέδιο της ΔΕΗ (21/11/07)
>Θέσεις της ΔΕΗ για τον λιθάνθρακα (Ιανουάριος 2008)

>Απόσυρση και ένταξη νέων λιγνιτικών Α.Η.Σ. στο Εθνικό Δίκτυο σε συνάρτηση με τα αποθέματα λιγνίτη του Λ.Κ.Δ.Μ., Χαραλάμπος Ε. Τσουτρέλης (1/11/2007)

>Ευρωπαϊκό Στρατηγικό Σχέδιο Ενεργειακών Τεχνολογιών (22/11/2007)

>Ενεργειακή πολιτική για την Ευρώπη (10/1/07) Ευρωπαϊκή Επιτροπή

>Sustainable power generation from fossil fuels: aiming for near-zero emissions from coal after 2020 COM(2006) 843 (10/1/07)

>Supporting Early Demonstration of Sustainable Power Generation from Fossil Fuels COM(2008) 30 23.1.08

>PRESIDENCY CONCLUSIONS 7224/1/07  8/3/07

>Towards a low carbon future: European Strategic Energy Technology Plan

>Προσφυγή και δικαίωση ΙΜΔΑ στην ΕΕ ότι η Ελλάδα δεν σεβάστηκε την υποχρέωσή της να προστατεύσει τη δημόσια υγεία από την ατμοσφαιρική ρύπανση στη Πτολεμαΐδα

>Πράσινη Βίβλος «Ευρωπαϊκή στρατηγική για αειφόρο ανταγωνιστική και ασφαλή ενέργεια, SEC(2006) 1500 8/3/2006.

>Διακήρυξη της Αλμέρια, (18/1/2008)

>οδηγία 2001/77/ΕΚ για την προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας

ΟΔΗΓΙΑ 2005/89/ΕΚ  περί μέτρων διασφάλισης του εφοδιασμού με ηλεκτρισμό και περί επενδύσεων υποδομής

Αποκλίσεις από το ευρωπαϊκό σύστημα ανταλλαγής εκπομπών Απρίλης 2008.doc

>Παρατηρητήριο Περιβαλλοντικής Νομοθεσίας της WWF

>Competitiveness of Energy Sources for Electricity Production

>ΙΕΑ Key Energy Stats

>IEA World Energy Outlook 2007

>World Energy Council Europe's Energy Vulnerability 2008

>Energy Policy Scenarios 2050 World Energy Council

>Energy Policy Scenarios 2050   Video Presentation ( Windows Media Audio/Video ) World Energy Council